Ιός του Δυτικού Νείλου: Συναγερμός για την ασφάλεια του αίματος και των μεταγγίσεων – Στα 21 τα κρούσματα στην Κύπρο

Στο επίκεντρο της προσοχής τίθεται πλέον η ασφάλεια του αίματος που λαμβάνεται μέσω αιμοδοσίας, καθώς ο ιός του Δυτικού Νείλου εξαπλώνεται στην Ευρώπη, με τα κρούσματα να καταγράφουν ρεκόρ για τη συγκεκριμένη περίοδο του έτους σε ΕΕ και ΕΟΧ και την Κύπρο να μετρά φέτος 21 εγχώρια περιστατικά.

Σύμφωνα με το νεότερο εβδομαδιαίο δελτίο του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), με στοιχεία έως τις 14 Οκτωβρίου 2026, η μετάδοση του ιού έχει επηρεάσει 222 γεωγραφικές περιοχές, από τις οποίες 14 προστέθηκαν κατά την τελευταία εβδομάδα.

Παράλληλα, η προηγούμενη μηνιαία έκθεση του ECDC, με στοιχεία έως τις 7 Οκτωβρίου, κατέγραφε 130 θανάτους με το ECDC να επισημαίνει ότι παρά το γεγονός ότι o ιός μεταδίδεται κυρίως μέσω τσιμπήματος μολυσμένου κουνουπιού, μπορεί να μεταδοθεί και μέσω μετάγγισης μολυσμένου αίματος, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη λήψη ειδικών προληπτικών μέτρων.

Συγκεκριμένα, καλούνται οι εθνικές Υπηρεσίες να παρακολουθούν τις περιοχές όπου εντοπίζεται εγχώρια μετάδοση, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις για τον έλεγχο ή τον προσωρινό αποκλεισμό αιμοδοτών που ενδέχεται να έχουν εκτεθεί στον ιό.

Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πλαίσιο ασφάλειας του αίματος για τις περιοχές αυτές, προβλέπεται προσωρινός αποκλεισμός από την αιμοδοσία για 28 ημέρες μετά την αποχώρηση από περιοχή κινδύνου, εκτός εάν πραγματοποιηθεί ατομικός μοριακός έλεγχος με αρνητικό αποτέλεσμα.

Το μέτρο, όπως αναφέρεται στη σχετική αναφορά του ECDC, αποσκοπεί στην προστασία των ληπτών αίματος και δεν σημαίνει ότι κάθε αιμοδότης που έχει βρεθεί σε επηρεαζόμενη περιοχή έχει μολυνθεί.

Η σημασία των μέτρων αυτών, σημειώνεται στην έκθεση του ευρωπαϊκού κέντρου, είναι ιδιαίτερα μεγάλη για ασθενείς που χρειάζονται συστηματικές μεταγγίσεις, καθώς η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων αίματος πρέπει να συμβαδίζει με την προστασία από λοιμώξεις που μπορούν να μεταδοθούν μέσω της μετάγγισης.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η επάρκεια αίματος απασχολεί ήδη τις αρμόδιες Υπηρεσίες στην Κύπρο. Ωστόσο, αξίζει να αναφερθεί ότι οι εξετάσεις στο αίμα που λαμβάνεται μέσω αιμοδοσίας στην Κύπρο, περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, σε συγκεκριμένες περιόδους του έτους και τον ιό του Δυτικού Νείλου. Οι έλεγχοι στο αίμα είναι επιβεβλημένοι καθώς μεγάλη μερίδα του πληθυσμού, μπορεί να είναι φορέας του ιού χωρίς να προκύψουν συμπτώματα.

Τα δεδομένα για την Κύπρο και τις υπόλοιπες χώρες

Σύμφωνα με τη νεότερη εβδομαδιαία έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων (ECDC), με στοιχεία έως τις 14 Οκτωβρίου 2026, έχουν καταγραφεί 1.926 εγχώρια μεταδιδόμενα ανθρώπινα κρούσματα του ιού του Δυτικού Νείλου σε 19 ευρωπαϊκές χώρες.

Η μεγαλύτερη επιβάρυνση εξακολουθεί να εντοπίζεται στην Ιταλία, με 764 περιστατικά και στην Ελλάδα, με 455. Ακολουθούν η Γαλλία με 159 κρούσματα, η Ισπανία με 141 και η Ρουμανία με 121.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η γεωγραφική εξάπλωση του ιού, καθώς η εγχώρια μετάδοση έχει πλέον καταγραφεί σε 222 ευρωπαϊκές περιοχές, με 14 από αυτές να προστίθενται στην καταγραφή κατά την τελευταία εβδομάδα.

Η επέκταση προς τη βόρεια Ευρώπη αποτελεί επίσης χαρακτηριστικό της φετινής περιόδου μετάδοσης, με περιστατικά να έχουν καταγραφεί στην Ολλανδία και στο Βέλγιο, το οποίο ανέφερε φέτος για πρώτη φορά εγχώριες λοιμώξεις σε ανθρώπους.

Σε ό,τι αφορά τους θανάτους, η προηγούμενη μηνιαία έκθεση του ECDC, με στοιχεία έως τις 7 Οκτωβρίου, κατέγραφε 130 θανάτους σε 13 χώρες. Από αυτούς, 56 είχαν καταγραφεί στην Ιταλία και 46 στην Ελλάδα, ενώ η Ολλανδία μετρούσε 10 θανάτους. Ο νεότερος εβδομαδιαίος απολογισμός δεν περιλαμβάνει αντίστοιχα επικαιροποιημένο συνολικό αριθμό θανάτων.

Η έντονη κυκλοφορία του ιού αποτυπώνεται και στην επιτήρηση των ζώων. Σύμφωνα με την προηγούμενη μηνιαία καταγραφή, είχαν εντοπιστεί 510 εστίες σε ιπποειδή και 591 σε πτηνά, επιβεβαιώνοντας την ευρεία παρουσία του ιού στο περιβάλλον.

Παρά την αύξηση των περιστατικών, το ECDC δεν διαπιστώνει ενδείξεις μεγαλύτερης σοβαρότητας της νόσου. Με βάση τα στοιχεία της μηνιαίας έκθεσης, το 77% των δηλωμένων ασθενών χρειάστηκε νοσηλεία και το 57% παρουσίασε νευρολογικά συμπτώματα, ποσοστά χαμηλότερα από τους αντίστοιχους μέσους όρους της προηγούμενης δεκαετίας.

Στην Κύπρο, η νεότερη εβδομαδιαία καταγραφή ανεβάζει τα περιστατικά στα 21 έως τις 14 Οκτωβρίου, έναντι 13 στην προηγούμενη μηνιαία έκθεση. Το ECDC καταγράφει επίσης μία επηρεαζόμενη γεωγραφική περιοχή.

Διευκρινίζεται ότι τα δεδομένα για την Κύπρο ενδέχεται να έχουν διαφοροποιηθεί στο διάστημα που μεσολάβησε από την ενημέρωση του ECDC από τις αρμόδιες Αρχές μέχρι σήμερα.

Η ευρωπαϊκή επιτήρηση συνεχίζεται, καθώς, παρά την εποχική υποχώρηση της δραστηριότητας του ιού, ενδέχεται να καταγραφούν πρόσθετα περιστατικά τις επόμενες εβδομάδες.

Οι συστάσεις του ECDC και οι πληθυσμοί που κινδυνεύουν περισσότερο

Οι συστάσεις του ECDC επικεντρώνονται στη διατήρηση της επιτήρησης, στην έγκαιρη ανίχνευση περιστατικών και στην αποτελεσματική καταπολέμηση των κουνουπιών που κουβαλούν τον ιό και προειδοποιεί ότι η κυκλοφορία του ιού του Δυτικού Νείλου παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις από έτος σε έτος με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η πρόβλεψη για τη συνέχεια.

Σε ανακοίνωση που συνοδεύει τη μηνιαία έκθεση, ο επικεφαλής μονάδας του ECDC, Ole Heuer, υπογραμμίζει τη σημασία της ετοιμότητας των αρμόδιων Υπηρεσιών, επισημαίνοντας ότι η έγκαιρη ανίχνευση, η μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και ο αποτελεσματικός έλεγχος των κουνουπιών μπορούν να περιορίσουν τις επιπτώσεις της εξάπλωσης του ιού σε νέες περιοχές.

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για τους μεγαλύτερους σε ηλικία πολίτες, καθώς, σύμφωνα με την επιδημιολογική ανάλυση, τα περισσότερα καταγεγραμμένα περιστατικά αφορούν άνδρες ηλικίας 65 ετών και άνω.

Το ευρωπαϊκό κέντρο επισημαίνει, πάντως, ότι οι διαφορές στους αριθμούς και στα ποσοστά θνητότητας μεταξύ των χωρών δεν μπορούν να ερμηνεύονται χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι διαφορετικές πρακτικές επιτήρησης.

«Η ευαισθησία των συστημάτων καταγραφής, συμπεριλαμβανομένων των ελέγχων στους αιμοδότες, επηρεάζει τα περιστατικά που εντοπίζονται και δηλώνονται».

Ενδιαφέρον παρουσιάζει, επίσης, το χρονικό διάστημα κατά το οποίο διαρκεί η φετινή μετάδοση του ιού.

Η πρώτη ημερομηνία έναρξης συμπτωμάτων μεταξύ των καταγεγραμμένων ασθενών ήταν η 22α Μαΐου στην Ιταλία, ενώ η τελευταία, που περιλαμβάνεται στη μηνιαία έκθεση, ήταν η 30ή Σεπτεμβρίου, επίσης, στην Ιταλία.

Παράλληλα, η επιτήρηση δεν περιορίζεται στα περιστατικά που αφορούν ανθρώπους. Το ECDC και η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) συνδυάζουν στοιχεία από ανθρώπους, πτηνά και ιπποειδή, ώστε να παρακολουθούν πληρέστερα την κυκλοφορία του ιού και να υποστηρίζουν τις αποφάσεις των υγειονομικών και κτηνιατρικών αρχών.

Υπενθυμίζεται ότι ιός του Δυτικού Νείλου έχει εντοπιστεί στην Κύπρο και σε άλογα.