Υπουργείο Παιδείας: Επί τάπητος σχεδιασμός για την PISA – Βήματα, ενέργειες και μέτρα για ενδυνάμωση και ενίσχυση μαθητών και εκπαιδευτικών – Έτσι θα προχωρήσει το εγχείρημα στη Μέση Εκπαίδευση

Τα αποτελέσματα που καταγράφει η Κύπρος στη διεθνή έρευνα PISA, διαχρονικά, προκαλούν συζητήσεις και προβληματισμό. Η επίδοση των 15χρονων μαθητών μας στα αντικείμενα που εξετάζονται –την Κατανόηση Κειμένου, Μαθηματικά και Φυσικές Επιστήμες– εδώ και χρόνια κυμαίνονται περίπου στα ίδια επίπεδα, με αποτέλεσμα να εξετάζονται τώρα αλλαγές που θέλουν μεν χρόνο για να εμπεδωθούν, αλλά και μέτρα για την ενίσχυση μαθητών όσον αφορά στις γνώσεις που εξετάζονται, αλλά και στη σωστή προετοιμασία και εξοικείωση τους με την όλη διαδικασία.

Τον τελευταίο καιρό, στη Διεύθυνση Μέση Εκπαίδευσης του υπουργείου Παιδείας γίνεται μια προσπάθεια ενός ευρύτερου σχεδιασμού που βάζει στο επίκεντρο και την προετοιμασία μαθητών για τις διεθνείς εξετάσεις. Όπως πληροφορείται ο «Φ», το σχέδιο δράσης που έχει αρχίσει πάνω σε συγκεκριμένες πτυχές, είναι δομημένο έως και το 2029 και περιλαμβάνει διάφορα σημεία.

Ήδη, μελετώνται πρακτικές χωρών που διαχρονικά έχουν άκρως θετικά αποτελέσματα. Ερωτηθείς σχετικά ο αναπληρωτής διευθυντής Μέσης Εκπαίδευσης, Γιώργος Κουτσίδης, ανέφερε στον «Φ» πως γίνονται συνεργασίες και ήδη βρίσκονται υπό μελέτη πρακτικές από την Εσθονία, την Ιρλανδία, τη Λιθουανία, την Πολωνία και την Αγγλία, ενώ επιδιώκεται και η ανταλλαγή υλικού με την Ελλάδα.

Επίσης, σύμφωνα με τον κ. Κουτσίδη, υπάρχει και συνεργασία με την UNESCO, η οποία μέσα από το ευρωπαϊκό έργο TSI, έχει μελετήσει μέχρι στιγμής δύο χώρες, την Πολωνία και την Ιρλανδία και εξετάζει τον γλωσσικό, τον μαθηματικό και τον επιστημονικό γραμματισμό, τις ψηφιακές δεξιότητες και τον ενεργό πολίτη. Αναφορικά με τα πεδία του έργου TSI επισημαίνεται ότι ο γλωσσικός γραμματισμός αφορά στην κατανόηση, τη χρήση και αξιολόγηση πληροφοριών από γραπτά, προφορικά και ψηφιακά κείμενα, ο μαθηματικός τη μαθηματική σκέψη και εφαρμογή σε καθημερινά προβλήματα, ο επιστημονικός την κατανόηση φαινομένων και αξιολόγηση δεδομένων, οι ψηφιακές δεξιότητες άπτονται της κριτικής, υπεύθυνης και αποτελεσματικής χρήσης της τεχνολογίας, ενώ ο ενεργός πολίτης έχει να κάνει με την κατανόηση θεσμών, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων καθώς και την υπεύθυνη συμμετοχή.

«Προς το παρόν, έχουμε ως Διεύθυνση καταγράψει, σε συνεργασία με την UNSECO, την υφιστάμενη κατάσταση και καλές πρακτικές. Στο παρόν στάδιο διαμορφώνουμε εισηγήσεις πολιτικής, με επόμενο βήμα τον Ιανουάριο 2027, τον σχεδιασμό πιλοτικών παρεμβάσεων», ανέφερε ο κ. Κουτσίδης.

Αναφορικά με το τριετές σχέδιο που επεξεργάζεται η Διεύθυνση Μέση Εκπαίδευσης, όπως έχει αναφέρει και πρόσφατα ο επικεφαλής της στην επιτροπή Παιδείας της Βουλής, αυτό αφορά τα υπό εξέταση αντικείμενα, δηλαδή την Κατανόηση Κειμένου, τα Μαθηματικά και τις Επιστήμες, με υφιστάμενο υλικό από την PISA, με την αρχική διάγνωση και πιλοτική εφαρμογή στη Β΄ Γυμνασίου το 2026–2027, την αξιολόγηση και επέκταση στη Γ΄ Γυμνασίου το 2027–2028 και συνέχεια στην Α΄ Λυκείου, με πιο σύνθετες εργασίες και ψηφιακή εξοικείωση το 2028–2029. Σημειώνεται ότι ο σχεδιασμός αρχίζει από τους μαθητές της Β΄ Γυμνασίου καθώς θα είναι τα παιδιά που θα παρακαθήσουν στην επόμενη εξέταση της PISA το 2029.

Όπως εξήγησε ο κ. Κουτσίδης, την πρόοδο θα παρακολουθεί το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης.

Όσον αφορά στο σχέδιο δράσης, σε αυτό έχει εμπλοκή το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο αλλά και οι επιθεωρητές, με στόχο να στηρίζουν τους εκπαιδευτικούς με επιμόρφωση και διαφοροποιημένη διδασκαλία.

«Με διαμορφωτική αξιολόγηση θα εντοπίζουμε έγκαιρα τα κενά, θα δίνουμε στοχευμένη ανατροφοδότηση και στήριξη, αλλά και πιο απαιτητικές ευκαιρίες στα παιδιά που μπορούν να προχωρήσουν. Ήδη λειτουργούν η Χρηματοοικονομική Παιδεία στο Γυμνάσιο και τα Ολοήμερα Γυμνάσια με κατευθύνσεις STEAM και Ελληνικής Γλώσσας και Πολιτισμού», ανέφερε ο κ. Κουτσίδης.

Τομές και προϋποθέσεις

Σχετικά με το κατά πόσον λαμβάνονται ήδη μέτρα και εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για να αρχίσει η εικόνα της Κύπρου να αντιστρέφεται, ο κ. Κουτσίδης αναφέρθηκε σε τρεις βασικές τομές, οι οποίες σημειώνει, πως θα κρίνουν εάν η προσπάθεια φτάσει σε κάθε τάξη. Αυτές είναι:

>> Οι κατάλογοι διορισίμων και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος διορισμών, με δίκαιους και διαφανείς κανόνες, καθώς η στελέχωση του σχολείου συνδέεται άμεσα με την ποιότητα της εκπαίδευσης.

>> Η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού και του εκπαιδευτικού έργου, με ουσιαστική ανατροφοδότηση, επαγγελματική ανάπτυξη και στήριξη στην πράξη.

>> Τα Αναλυτικά Προγράμματα: Αντιστοίχιση της διδακτέας με την εξεταστέα ύλη, ώστε να μένει πραγματικός χρόνος για εμπέδωση, σκέψη και εφαρμογή.

«Αυτές οι αλλαγές, μαζί με το σχέδιο βασικών δεξιοτήτων, είναι η βάση για να μετρήσουμε πρόοδο έως το 2029. Ο τελικός μας στόχος είναι κάθε παιδί να μαθαίνει βαθύτερα και να μπορεί να αξιοποιεί όσα γνωρίζει στη ζωή του», δήλωσε ο κ. Κουτσίδης.

Στην όλη προσπάθεια περιλαμβάνονται και σημεία που θα ενθαρρύνουν τη συμμετοχή αλλά και την στήριξη, τόσο μαθητών όσο και εκπαιδευτικών.

Τα αποτελέσματα της PISA 2025

Υπενθυμίζεται ότι τα τελευταία αποτελέσματα της διεθνούς έρευνας κατέδειξαν πτωτική τάση σε όλες τις χώρες που συμμετέχουν, ακόμα και σε αυτές που παραδοσιακά βρίσκονται στις υψηλότερες θέσεις.

Όσον αφορά στην Κύπρο καταγράψαμε 411 μονάδες στις Φυσικές Επιστήμες, 412 στα Μαθηματικά και 379 στην Κατανόηση Κειμένου, οι οποίες είναι κάτω από τους μέσους όρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΟΣΑ. Σε σχέση με το 2022, οι Επιστήμες και η Κατανόηση Κειμένου έμειναν ουσιαστικά σταθερές, ενώ τα Μαθηματικά υποχώρησαν κατά έξι μονάδες.

Πέραν όμως από τα πιο πάνω αποτελέσματα, διαπιστώθηκε πως το 24,9% των απαντήσεων δόθηκε σε λιγότερο από δέκα δευτερόλεπτα και το 4,6% των απαντήσεων έμεινε κενό. Αυτό, όπως επεσήμανε ο κ. Κουτσίδης, «μας οδηγεί και στην ανάγκη να εξοικειώσουμε τους μαθητές μας με τη συγκεκριμένη ψηφιακή αξιολόγηση, να εξετάσουμε κίνητρα συμμετοχής των μαθητών και να αντιμετωπίσουμε τις πραγματικές μαθησιακές δυσκολίες».