Προειδοποιεί η Ελεγκτική Υπηρεσία: Το λεωφορείο έχασε το παιγνίδι και στο κόστος μεταφοράς αποκαλύπτει έρευνα – Μπάχαλο με τις στάσεις

Τα μέσα μαζικής μεταφοράς χάνουν τη μάχη με τα ιδιωτικά οχήματα στη διακίνηση των πολιτών και είναι χαρακτηριστικό ότι ποσοστό 63% των ερωτηθέντων, δήλωσαν ότι δεν θα επιβιβάζονταν ξανά σε λεωφορείο. Ωστόσο, ίσως το χειρότερο είναι ότι ακόμη και εκεί που η διακίνηση με το λεωφορείο κοστίζει λιγότερα, το ιδιωτικό όχημα έχει άλλα θετικά τα οποία αντισταθμίζουν τα όποια αρνητικά του ιδιωτικού.

Τα πιο πάνω προκύπτουν από έρευνα 110 μελών της Ελεγκτικής Υπηρεσίας τα οποία μπήκαν σε λεωφορεία τη Λευκωσίας μεταξύ 10.11.2025-1.12.2025.

Ειδικά για το κόστος μετακίνησης με λεωφορεία, καταγράφεται, πως για τη μετάβαση από τα Λατσιά στο Κέντρο Εξυπηρέτησης του Πολίτη στην Έγκωμη, το συνολικό κόστος ανέρχεται περίπου στα 4,80 ευρώ και άλλα τόσα για επιστροφή. Δηλαδή, ο πολίτης πληρώνει €9,60 αλλά, όπως αναφέρεται στην Έκθεση, «λαμβάνοντας υπόψιν και τον χρόνο που απαιτείται για την ολοκλήρωση τέτοιας διαδρομής, σε σύγκριση με τη χρήση ιδιωτικού οχήματος, τα οφέλη από τη χρήση του λεωφορείου τίθενται υπό αμφισβήτηση».

Περαιτέρω αναφέρεται, πως «η εικόνα δεν είναι αυτονόητη, ότι δηλαδή η χρήση λεωφορείου σε σχέση με τη χρήση αυτοκινήτου είναι οικονομικά συμφέρουσα».

Όσον αφορά την απροθυμία 63% των ερωτηθέντων να χρησιμοποιήσουν ξανά λεωφορείο αναφέρεται, πως αυτό «οφείλεται, κυρίως λόγω της αναπόφευκτης σύγκρισης με ένα μέσο (αυτοκίνητο) που τις πλείστες φορές εξοικονομεί χρόνο, παρέχει ιδιωτικότητα και περισσότερες ανέσεις».

Ο έλεγχος αποσκοπούσε στον να διαπιστωθεί κατά πόσον είναι αποτελεσματικές, ως προς το κόστος και την ποιότητα, οι επιβατικές μεταφορές στη Λευκωσία. Ελεγχόμενος φορεάς ήταν το υπουργείο Μεταφορών.

Ανάμεσα στα τρωτά του συστήματος ο Γενικός Ελεγκτής κ. Ανδρέας Παπακωνσταντίνου καταγράφει και τα ακόλουθα:

• Παρά ταύτα το 63% των συμμετεχόντων δήλωσε ότι δεν θα επέλεγε ξανά τη χρήση λεωφορείου λόγω κυρίως της αναπόφευκτης σύγκρισης με ένα μέσο (αυτοκίνητο) που τις πλείστες φορές εξοικονομεί χρόνο, παρέχει ιδιωτικότητα και περισσότερες ανέσεις.

• Καταγράφηκαν συγκεκριμένες περιπτώσεις στις οποίες η πραγματική θέση στάσεων απείχε κατά περίπου 85 και 135 μέτρα από τη θέση που εμφανιζόταν στην εφαρμογή και στην ιστοσελίδα της εταιρείας αστικών λεωφορείων.

• Σε άλλες περιπτώσεις εμφανίζονταν στάσεις που είχαν καταργηθεί, ενώ κατά την εκτροπή δρομολογίων λόγω οδικών έργων δεν υπήρχε επικαιροποιημένη ενημέρωση.  Σε δύο περιπτώσεις οι συμμετέχοντες ανέμεναν περίπου μισή ώρα και στη συνέχεια χρειάστηκε να περπατήσουν για ακόμη περίπου μισή ώρα ώστε να μεταβούν σε άλλη στάση.

• Στο 55% των στάσεων δεν υπήρχε καμία πληροφόρηση για τα δρομολόγια, ενώ μόνο στο 13% υπήρχαν συστήματα τηλεματικής ενημέρωσης. Παράλληλα, το 22% των στάσεων δεν διέθετε ούτε κάθισμα ούτε στέγαστρο, ενώ στο 32% δεν υπήρχε στέγαστρο.

• Σε αρκετές περιπτώσεις, στις στάσεις αναγράφονταν οι αριθμοί των δρομολογίων των λεωφορείων της σύμβασης με τον προηγούμενο ανάδοχο, οι οποίοι δεν συνάδουν με τους αριθμούς των δρομολογίων της σύμβασης με τον νέο ανάδοχο.

• Η πλειονότητα των συμμετεχόντων (56%) δήλωσε ότι χρειάστηκε περισσότερο από 10 λεπτά περπάτημα και ένα σημαντικό ποσοστό (36%) ανέφερε χρόνο πεζής μετακίνησης μεταξύ 5 και 10 λεπτών, υποδεικνύοντας μέτριο επίπεδο προσβασιμότητας του δικτύου λεωφορείων. Ενδεχομένως, το υψηλό ποσοστό μετακινήσεων άνω των 10 λεπτών να λειτουργεί αποτρεπτικά, ιδίως για άτομα με μειωμένη κινητικότητα, ηλικιωμένους ή χρήστες υπό χρονική πίεση.

• Από την ανάλυση των δεδομένων προέκυψε ότι στις περιπτώσεις όπου η ολοκλήρωση της αποστολής απαιτούσε τη χρήση δύο λεωφορείων, το 47% των συμμετεχόντων αξιολόγησε τον απαιτούμενο χρόνο ως μη ικανοποιητικό, ενώ μόλις το 25% τον χαρακτήρισε ικανοποιητικό.

• Παρατηρήθηκαν περιπτώσεις λανθασμένων ωραρίων, ανακριβούς γεωγραφικής αποτύπωσης στάσεων και ασυνέπειας μεταξύ διαφορετικών πηγών πληροφόρησης. Παράλληλα, σε αρκετές γραμμές η συχνότητα ήταν χαμηλή (ανά μία ή δύο ώρες), ενώ η ανάγκη μετεπιβίβασης (χρήση δύο λεωφορείων) σε κάποιες περιπτώσεις αύξανε το χρόνο και το κόστος μετακίνησης.

• Η πληροφόρηση που παρέχεται από τον «σχεδιαστή διαδρομής» της ιστοσελίδας είναι λανθασμένη, και επιπλέον δεν συνάδει με την πληροφόρηση που παρέχεται μέσω της εφαρμογής (Pame). Για παράδειγμα, για την μετάβαση από την οδό Ζακύνθου του Δημοτικού Διαμερίσματος Αγλαντζιάς στην οδό Εσπερίδων του Δήμου Λευκωσίας, ο επιβάτης ενημερώνεται πως το λεωφορείο διέρχεται από την Λεωφόρο Λάρνακος (αρ. στάσης 684: Λάρνακος – Λεωφόρος Αθαλάσσης) στις 08:37, ενώ σύμφωνα με το πρόγραμμα του δρομολογίου, το λεωφορείο περνά από την εν λόγω στάση στις 07:40, και το αμέσως επόμενο λεωφορείο στις 10:37.

• Σε αρκετές περιπτώσεις στις νέες στάσεις που τοποθετήθηκαν, δεν υπήρχε αναρτημένη κάποια πληροφόρηση σχετικά με το όνομα και τον αριθμό της στάσης, τα δρομολόγια, και τις ώρες αφίξεων/αναχωρήσεων των λεωφορείων.

Όσον αφορά τη συμπεριφορά των οδηγών, αν και γενικά κρίνεται ικανοποιητική, υπήρξε περίπτωση  έλλειψης προθυμίας για βοήθεια προς μητέρα με παιδικό καρότσι κατά την επιβίβασή της στο λεωφορείο. Επιπλέον, καταγράφηκαν περιστατικά μη τήρησης βασικών υποχρεώσεων εξυπηρέτησης, όπως μη παράδοση εισιτηρίου στους επιβάτες και παράλειψη στάσης για αποβίβαση από το λεωφορείο, κατόπιν ειδοποίησης επιβάτη.

Δέκα σενάρια κόστους μεταφοράς ιδιωτικό έναντι λεωφορείου

Στην Έκθεση εξετάζονται δέκα σενάρια χρήσης ιδιωτικού οχήματος σε σχέση με τη χρήση λεωφορείου.

Το έβδομο σενάριο αφορά τη χρήση βενζινοκίνητου οχήματος από ένα άτομο ή όταν στο όχημα επιβαίνουν δύο άτομα και το όχημα διανύει 7 χιλιόμετρα.

Στην Έκθεση καταγράφεται πως όταν στο όχημα βρίσκεται μόνο ο οδηγός και ληφθεί υπόψιν η αποζημίωση την οποίαν καταβάλλει η κυβέρνηση σε δημοσίους υπαλλήλους οι οποίοι χρησιμοποιούν το όχημά τους (για δουλειά του δημοσίου) το κόστος είναι  €2,59. Αν στο ίδιο όχημα βρίσκεται και δεύτερο άτομο, τότε το κόστος μειώνεται στο €1,29 ανά άτομο.

Η ίδια διαδρομή με εισιτήριο λεωφορείου κοστίζει €2,70, όσο δηλαδή και το εισιτήριο του λεωφορείου.

Στην Έκθεση καταγράφεται, πως «η ανάλυση δέκα ενδεικτικών σεναρίων καταδεικνύει ότι η χρήση λεωφορείου δεν συνεπάγεται κατ’ ανάγκη ουσιαστική οικονομική εξοικονόμηση για πολίτη που διαθέτει ήδη ιδιωτικό όχημα». Προστίθεται, πως ανάλογα με τη συχνότητα χρήσης, τον αριθμό των συνεπιβατών, την απόσταση και τον τύπο του οχήματος, άλλοτε το λεωφορείο και άλλοτε το ιδιωτικό όχημα παρουσιάζει χαμηλότερο πρόσθετο κόστος ανά άτομο.

Ο Γενικός Ελεγκτής παρατηρεί επίσης, πως ακόμη και όπου το λεωφορείο είναι οικονομικότερο, η διαφορά σε ορισμένα σενάρια είναι περιορισμένη.

Σημειώνεται, πως το υπουργείο Μεταφορών σχολιάζοντας τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας υποδεικνύει, πως στο κόστος πρέπει να συνυπολογίζεται και το κόστος αγοράς του ιδιωτικού οχήματος και άλλες παράμετροι που ανεβάζουν το κόστος. Στην αντίπερα όχθη, ο Γενικός Ελεγκτής, λαμβάνοντας υπόψιν ότι σχεδόν όλοι διαθέτουν ήδη ιδιωτικό όχημα (οπόταν δεν θα αγοράσουν αυτοκίνητο) θεωρεί πως στη σύγκριση του κόστους δεν πρέπει να συνυπολογίζεται και η απόκτηση νέου οχήματος αλλά πρέπει να απαντηθεί το ερώτημα «πόσο θα κοστίσει στον πολίτη, αν αφήσει το αυτοκίνητο στο σπίτι για να χρησιμοποιήσει το λεωφορείο»;.