Η ψυχική υγεία στην Κύπρο ζητά ουσιαστική στήριξη – Οι αγχώδεις διαταραχές επηρεάζουν το 7,2% του πληθυσμού της Κύπρου

Το άγχος, η κατάθλιψη και οι υπόλοιπες διαταραχές ψυχικής υγείας αποτελούν μια πραγματικότητα για χιλιάδες ανθρώπους στην Κύπρο.

Με αφορμή τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας (10 Οκτωβρίου), τα διεθνή στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), οι ευρωπαϊκές καταγραφές και η εικόνα που παρουσιάζεται στην Κύπρο αλλά και στην Ε.Ε. αναδεικνύουν την έκταση των αναγκών, αλλά και τις δυσκολίες στην πρόσβαση σε κατάλληλη φροντίδα.

Το φετινό μήνυμα του ΠΟΥ επικεντρώνεται στη συμμετοχή των ίδιων των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας στις αποφάσεις που τους αφορούν.

Μια προσέγγιση που αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην Κύπρο, αφού μόλις πριν από έναν μήνα, στη Βουλή, καταγράφηκαν σοβαρά προβλήματα στη διαχείριση ψυχιατρικών περιστατικών, ελλείψεις προσωπικού και νομοθετικά κενά.

Πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι

Σε διεθνές επίπεδο, σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιοποίησε χθες ο ΠΟΥ, το 2025, περισσότεροι από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι ζούσαν με κάποια διαταραχή ψυχικής υγείας, αρκετοί χωρίς να λαμβάνουν την απαραίτητη φροντίδα.

Παρά την έκταση του προβλήματος, η χρηματοδότηση παραμένει και σήμερα περιορισμένη. Κατά μέσο όρο, μόλις το 2% των κρατικών προϋπολογισμών υγείας διατίθεται στην ψυχική υγεία, ποσοστό που παραμένει αμετάβλητο από το 2017.

Σύμφωνα με το Mental Health Atlas 2024, που περιλαμβάνει στοιχεία από 144 χώρες, η μετάβαση από τη μακροχρόνια ιδρυματική περίθαλψη σε υπηρεσίες μέσα στην κοινότητα προχωρεί με αργούς ρυθμούς. Μόλις το 9% των χωρών έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία, ενώ το 53% βρίσκεται ακόμη στα αρχικά στάδια.

Η συμμετοχή των ασθενών στον σχεδιασμό των υπηρεσιών παραμένει επίσης περιορισμένη. Μόνο το 45% των χωρών που απάντησαν στη σχετική ερώτηση ανέφερε συστηματική συνεργασία με οργανώσεις ατόμων που έχουν προσωπική εμπειρία προβλημάτων ψυχικής υγείας και οικογενειών τους. Ακόμη χαμηλότερο, στο 37%, είναι το ποσοστό των χωρών που περιλαμβάνουν τέτοια άτομα στην εκπαίδευση επαγγελματιών πρωτοβάθμιας φροντίδας.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, περισσότεροι από ένας στους πέντε ανθρώπους στην Ε.Ε. αντιμετωπίζουν διαταραχές ψυχικής υγείας.

Τα στοιχεία της Eurostat για το 2023, που δημοσιεύθηκαν το Σεπτέμβριο του 2026, καταγράφουν 48.370 θανάτους από αυτοκτονία στην Ε.Ε., με μέσο δείκτη 10,4 ανά 100.000 κατοίκους. Η Κύπρος παρουσίασε το χαμηλότερο δείκτη μεταξύ των κρατών-μελών, με 3,5 θανάτους ανά 100.000 κατοίκους.

Η Κύπρος: Στοιχεία και ελλείψεις

Σε εθνικό επίπεδο, τα στοιχεία που παρατίθενται στο Στρατηγικό Σχέδιο του Υπουργείου Υγείας 2026 – 2028 δείχνουν ότι οι αγχώδεις διαταραχές επηρεάζουν το 7,2% του πληθυσμού και οι καταθλιπτικές το 3,8%. Οι διαταραχές που σχετίζονται με τη χρήση αλκοόλ και ναρκωτικών υπολογίζονται στο 2,6%, έναντι 3,4% στην Ε.Ε..

Την ίδια ώρα, όπως αναφέρθηκε πολύ πρόσφατα ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας από εμπλεκόμενους φορείς, η Κύπρος διαθέτει μόλις το 3% των δαπανών υγείας για την ψυχική υγεία, έναντι 6% που αναφέρθηκε ως ευρωπαϊκός μέσος όρος.

Στις ίδιες συζητήσεις στη Βουλή, αναδείχθηκαν σοβαρές δυσκολίες στη διαχείριση ατόμων που χρειάζονται υποχρεωτική ψυχιατρική νοσηλεία.

Καταγγέλθηκαν περιστατικά μεταφοράς ασθενών, ακόμη και παιδιών, με περιπολικά από πόλη σε πόλη, καθυστερήσεις στην παραλαβή τους από τις αρμόδιες Υπηρεσίες και περιπτώσεις παραμονής τους σε αστυνομικά κρατητήρια.

Τα προβλήματα αυτά αποτέλεσαν αντικείμενο διυπουργικής σύσκεψης το Σεπτέμβριο, κατά την οποία αποφασίστηκε η προώθηση νομοθετικών τροποποιήσεων για τις διαδικασίες μεταφοράς, παραλαβής και παράδοσης ψυχιατρικών περιστατικών.