Όταν ο γιατρός συνταγογραφεί… τρόφιμα – Η τάση λέει: Η τροφή είναι φάρμακο

Μπορεί μια ιατρική συνταγή να περιλαμβάνει φρούτα, λαχανικά και έτοιμα υγιεινά γεύματα αντί για φάρμακα;

Σε ολοένα περισσότερα προγράμματα υγείας, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες, η απάντηση είναι θετική. Όχι επειδή η διατροφή αντικαθιστά τη φαρμακευτική αγωγή, αλλά επειδή αντιμετωπίζεται πλέον ως ουσιαστικό μέρος της πρόληψης και της διαχείρισης χρόνιων ασθενειών.

Η προσέγγιση είναι γνωστή διεθνώς ως Food is Medicine («Η τροφή ως φάρμακο») και επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο, παρά το γεγονός ότι οι ρίζες της βρίσκονται στη δεκαετία του 1960.

Σε επιστημονική ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο The Conversation, οι ερευνήτριες Meagen Rosenthal και Natalie Minton, του Πανεπιστημίου του Μισισίπι, εξηγούν πώς λειτουργούν αυτά τα προγράμματα και ποια είναι τα μέχρι στιγμής αποτελέσματά τους.

Τι ακριβώς συνταγογραφούν οι γιατροί;

Στα προγράμματα «Food is Medicine», οι ασθενείς μπορούν να λαμβάνουν τρόφιμα που επιλέγονται με βάση τις ανάγκες της υγείας τους.

Η υποστήριξη μπορεί να περιλαμβάνει κουτιά με φρούτα και λαχανικά, κουπόνια για αγορά συγκεκριμένων τροφίμων ή γεύματα ειδικά σχεδιασμένα για ανθρώπους με χρόνια νοσήματα.

Τα προγράμματα υλοποιούνται συνήθως μέσα από συνεργασίες νοσηλευτηρίων, επαγγελματιών υγείας, διαιτολόγων και μη κερδοσκοπικών οργανισμών.

Στόχος είναι η βελτίωση της ποιότητας της διατροφής, ιδιαίτερα για ασθενείς με διαβήτη τύπου 2, καρδιαγγειακά νοσήματα και υπέρταση, αλλά και για ανθρώπους που δυσκολεύονται οικονομικά να εξασφαλίσουν υγιεινή τροφή.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Οι δύο ερευνήτριες παρουσιάζουν την εμπειρία τους από τέσσερα μικρής κλίμακας προγράμματα στην πολιτεία του Μισισίπι.

Σε ένα από αυτά, 55 νοικοκυριά που αντιμετώπιζαν επισιτιστική ανασφάλεια λάμβαναν συμπληρωματικά φρούτα και λαχανικά.

Κατά τη διετή παρακολούθηση καταγράφηκαν στατιστικά σημαντικές μειώσεις στο σωματικό βάρος, στην περίμετρο μέσης και στα τριγλυκερίδια των κύριων ενήλικων συμμετεχόντων.

Άλλες επιστημονικές ανασκοπήσεις έχουν διαπιστώσει ότι παρόμοιες παρεμβάσεις μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα της διατροφής και την πρόσβαση σε τρόφιμα.

Σε προγράμματα που αφορούσαν άτομα με διαβήτη καταγράφηκε επίσης αύξηση της κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών και μείωση των επιπέδων σακχάρου.

Δεν είναι μια καινούργια ιδέα

Η αντίληψη ότι η πρόσβαση σε κατάλληλη τροφή αποτελεί μέρος της ιατρικής φροντίδας εφαρμόστηκε ήδη από τη δεκαετία του 1960.

Ένας από τους πρωτοπόρους ήταν ο Αμερικανός γιατρός Jack Geiger, ο οποίος συνέβαλε στη δημιουργία κοινοτικών κέντρων υγείας και αντιμετώπισε τον υποσιτισμό ασθενών παρέχοντάς τους πρόσβαση σε τρόφιμα.

Έξι δεκαετίες αργότερα, η συγκεκριμένη προσέγγιση αποκτά νέα δυναμική.

Το 2025 δημιουργήθηκε η διεθνής πρωτοβουλία Food Is Medicine Global Alliance, με στόχο την προώθηση και τη βιώσιμη χρηματοδότηση αντίστοιχων προγραμμάτων σε περισσότερες χώρες έως το 2030.

Τι δεν γνωρίζουμε ακόμη

Παρά τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα, οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων δεν έχει αποδειχθεί στον ίδιο βαθμό για όλες τις παθήσεις και όλους τους δείκτες υγείας.

Αρκετές από τις διαθέσιμες μελέτες είναι μικρές, ενώ σε ορισμένα προγράμματα η ποσότητα τροφίμων που παρέχεται στους ασθενείς είναι περιορισμένη λόγω χρηματοδότησης.

Επιπλέον, δεν έχει αποδειχθεί ακόμη με επαρκή βεβαιότητα ότι τέτοιες παρεμβάσεις μειώνουν μακροπρόθεσμα τις νοσηλείες ή το συνολικό κόστος της υγειονομικής περίθαλψης.

Οι ερευνήτριες υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται μεγαλύτερες και καλύτερα σχεδιασμένες μελέτες.

Το ζητούμενο, πάντως, δεν είναι να αντικατασταθούν τα φάρμακα από τρόφιμα. Είναι να αναγνωριστεί ότι για πολλούς ασθενείς η δυνατότητα πρόσβασης σε κατάλληλη διατροφή αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της ασθένειάς τους.

Πηγή: Medical Xpress / The Conversation