Το έντερο και οι 15 χρόνιες παθήσεις: Τι αποκαλύπτει νέα μελέτη για τη διατροφή μας – Από τον διαβήτη μέχρι την κατάθλιψη

Μπορούν οι καθημερινές μας συνήθειες να επηρεάζουν την υγεία μας μέσω των μικροοργανισμών που ζουν στο έντερό μας;

Μια νέα, μεγάλης κλίμακας επιστημονική μελέτη έρχεται να φωτίσει τη σχέση ανάμεσα στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα, το εντερικό μικροβίωμα και 15 χρόνιες παθήσεις, αναδεικνύοντας δύο διαφορετικά μοτίβα μικροβιακής δραστηριότητας που φαίνεται να συνδέονται με την υγεία και την ασθένεια.

Η έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine, βασίστηκε στην ανάλυση δεδομένων από 6.803 ενήλικες στην Ιαπωνία. Οι επιστήμονες εξέτασαν όχι μόνο ποια βακτήρια υπάρχουν στο έντερο, αλλά και πώς οι λειτουργίες τους συνδέονται με τις καθημερινές επιλογές και την κατάσταση της υγείας.

Δύο διαφορετικά μοτίβα στο έντερο

Οι ερευνητές εντόπισαν δύο αντίθετα μικροβιακά μοτίβα.

Το πρώτο συνδέθηκε με καλύτερη γενική κατάσταση υγείας και περιλάμβανε μικροοργανισμούς που συμμετέχουν στον μεταβολισμό συστατικών της τροφής, ιδιαίτερα φυτικών ινών.

Το δεύτερο συνδέθηκε συχνότερα με την παρουσία χρόνιων παθήσεων και χαρακτηριζόταν, μεταξύ άλλων, από μεγαλύτερη παρουσία μικροβίων που συνδέονται με φλεγμονώδεις διεργασίες.

Οι διαφορές δεν περιορίζονταν στη σύνθεση των βακτηρίων. Οι επιστήμονες εντόπισαν επίσης διαφοροποιήσεις σε ουσίες που παράγονται στο έντερο και σε δείκτες φλεγμονής στο αίμα.

Ποιες τροφές συνδέθηκαν με το ευνοϊκότερο προφίλ

Η κατανάλωση λαχανικών, φρούτων, οσπρίων, μανιταριών, προϊόντων σόγιας και ορισμένων τροφίμων που έχουν υποστεί ζύμωση συνδέθηκε με μικροβιακές λειτουργίες που σχετίζονται με καλύτερη υγεία.

Αντίστοιχες συσχετίσεις παρατηρήθηκαν με την κατανάλωση καφέ και τη σωματική δραστηριότητα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασαν τα βακτήρια που παράγουν βουτυρικό οξύ, μια ουσία που δημιουργείται κατά τη ζύμωση ορισμένων φυτικών ινών στο έντερο και συμμετέχει στη φυσιολογική λειτουργία του εντερικού περιβάλλοντος.

Αντίθετα, η υψηλότερη κατανάλωση επεξεργασμένων υδατανθράκων, όπως το λευκό ψωμί και άλλα προϊόντα από επεξεργασμένα δημητριακά, καθώς και αναψυκτικών, συνδέθηκε συχνότερα με το μικροβιακό μοτίβο που σχετίζεται με την παρουσία ασθενειών.

Παρόμοιες συσχετίσεις παρατηρήθηκαν με το κάπνισμα και την καθιστική ζωή.

Από τον διαβήτη μέχρι την κατάθλιψη

Η ερευνητική ομάδα εξέτασε τη σχέση του εντερικού μικροβιώματος με 15 χρόνιες παθήσεις.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονταν ο διαβήτης τύπου 2, η ισχαιμική καρδιοπάθεια, η χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, οι φλεγμονώδεις παθήσεις του εντέρου και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου.

Στις αναλύσεις περιλαμβάνονταν επίσης παθήσεις όπως η κατάθλιψη και η ρευματοειδής αρθρίτιδα.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι διαφορετικές ασθένειες συνδέονται με διαφορετικούς συνδυασμούς μικροοργανισμών. Αυτό σημαίνει ότι δεν υπάρχει ένα και μοναδικό μικροβιακό προφίλ που να χαρακτηρίζει όλες τις χρόνιες παθήσεις.

Θα μπορούσε το έντερο να βοηθήσει στην πρόληψη;

Με βάση τα ευρήματα, οι ερευνητές ανέπτυξαν ένα σύστημα αξιολόγησης, το MADE, το οποίο χρησιμοποιεί πληροφορίες από τα μικρόβια του εντέρου για να διακρίνει διαφορετικές καταστάσεις υγείας.

Το σύστημα δοκιμάστηκε και σε 13 ανεξάρτητες ομάδες συμμετεχόντων από πέντε χώρες, με συνολικά 3.095 άτομα.

Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι στο μέλλον η ανάλυση του μικροβιώματος θα μπορούσε να συμβάλει στην εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου και στον σχεδιασμό παρεμβάσεων πρόληψης.

Ωστόσο, η μέθοδος δεν αποτελεί σήμερα καθιερωμένο διαγνωστικό εργαλείο και χρειάζεται περαιτέρω έρευνα πριν χρησιμοποιηθεί στην καθημερινή κλινική πράξη.

Τι σημαίνουν τα ευρήματα για την καθημερινότητά μας

Η μελέτη ενισχύει την επιστημονική εικόνα ότι η υγεία του εντέρου συνδέεται με περισσότερα από την πέψη.

Η διατροφή, η κίνηση και άλλες καθημερινές συνήθειες φαίνεται να σχετίζονται με τη σύνθεση και τη λειτουργία των μικροοργανισμών που φιλοξενεί ο οργανισμός μας.

Οι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η μελέτη βασίστηκε κυρίως σε παρατήρηση δεδομένων. Συνεπώς, δεν μπορεί να αποδείξει ότι η αλλαγή συγκεκριμένων τροφίμων ή συνηθειών θα αποτρέψει κάποια από τις 15 παθήσεις.

Επιπλέον, επειδή ο κύριος πληθυσμός της έρευνας προερχόταν από την Ιαπωνία, απαιτούνται πρόσθετες μελέτες για να διαπιστωθεί σε ποιον βαθμό τα ευρήματα ισχύουν σε πληθυσμούς με διαφορετικές διατροφικές συνήθειες.