Vegan διατροφή: Τι συμβαίνει στο συκώτι μέσα σε τέσσερις ημέρες σύμφωνα με νέα μελέτη – Τι εξηγεί στο philenews κλινικός διαιτολόγος

Αλλαγές στη λειτουργία του ήπατος μέσα σε μόλις τέσσερις ημέρες μπορεί να προκαλέσει η διαφοροποίηση της προέλευσης των πρωτεϊνών που καταναλώνονται, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη του Πανεπιστημίου της Γενεύης.

Μιλώντας στο philenews, ο κλινικός διαιτολόγος–διατροφολόγος Πάνος Πλατρίτης εξήγησε ότι η συγκεκριμένη έρευνα, η οποία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Metabolism, προσφέρει νέα στοιχεία για τον τρόπο με τον οποίο το ήπαρ διαχειρίζεται τα αμινοξέα, τη γλυκόζη και την αμμωνία, ανάλογα με την πηγή της διατροφικής πρωτεΐνης.

Όπως ανέφερε, το συκώτι προσαρμόζει διαρκώς τη λειτουργία του στις διατροφικές συνήθειες, συμμετέχοντας στη ρύθμιση της γλυκόζης του αίματος, στον μεταβολισμό των αμινοξέων και στη διαχείριση ουσιών που παράγονται κατά τη διάσπαση των πρωτεϊνών.

«Μια αλλαγή στο πιάτο μας μπορεί να μεταβάλει ορισμένες από αυτές τις διαδικασίες αρκετά γρήγορα», σημείωσε, διευκρινίζοντας ότι οι μεταβολές αυτές δεν αποτελούν κατ’ ανάγκην ένδειξη παθολογικής λειτουργίας.

Τι εξέτασαν οι επιστήμονες

Σύμφωνα με τον κ. Πλατρίτη, οι ερευνητές συνέκριναν δύο εργαστηριακές τροφές με την ίδια συνολική περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη, αλλά διαφορετική προέλευση.

Στη μία περίπτωση η πρωτεΐνη προερχόταν κυρίως από την καζεΐνη του γάλακτος, ενώ στη δεύτερη από δημητριακά και μαγιά ζυθοποιίας.

Η παρέμβαση διήρκεσε τέσσερις ημέρες και πραγματοποιήθηκε σε ποντίκια. Στο πείραμα συμμετείχαν τόσο ζώα με φυσιολογική λειτουργία του ενζύμου γλουταμινική αφυδρογονάση (GDH) όσο και γενετικά τροποποιημένα ποντίκια, στα οποία είχε αφαιρεθεί η λειτουργία του συγκεκριμένου ενζύμου ειδικά από το ήπαρ.

Ο κλινικός διαιτολόγος τόνισε ότι ο σχεδιασμός αυτός επέτρεψε στους επιστήμονες να διερευνήσουν τον ρόλο της GDH στην προσαρμογή του οργανισμού σε διαφορετικές πηγές πρωτεΐνης.

Ξεκαθάρισε, ωστόσο, ότι δεν επρόκειτο για σύγκριση δύο ολοκληρωμένων ανθρώπινων διαιτολογίων.

«Μια εργαστηριακή τροφή με πρωτεΐνες δημητριακών δεν αντιπροσωπεύει κάθε vegan διατροφή», εξήγησε, επισημαίνοντας ότι ένα αποκλειστικά φυτικό διαιτολόγιο μπορεί να περιλαμβάνει πολύ μεγαλύτερη ποικιλία τροφίμων.

Τι συνέβη με τη γλυκόζη

Ένα από τα ευρήματα αφορούσε τη ρύθμιση της γλυκόζης στο αίμα.

Ο κ. Πλατρίτης εξήγησε ότι, κατά τη διάρκεια της νηστείας, το ήπαρ συμβάλλει στη διατήρηση των επιπέδων γλυκόζης μέσω διαδικασιών όπως η γλυκονεογένεση, δηλαδή η παραγωγή γλυκόζης από άλλες ουσίες, μεταξύ των οποίων και ορισμένα αμινοξέα.

Στα φυσιολογικά ποντίκια που κατανάλωναν τη φυτική εργαστηριακή τροφή, οι τιμές της γλυκόζης ήταν χαμηλότερες όταν τα ζώα είχαν ελεύθερη πρόσβαση στο φαγητό. Μετά από έξι ώρες νηστείας, ωστόσο, παρέμεναν εντός φυσιολογικών ορίων.

Κατά τον ίδιο, το εύρημα αυτό δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως ένδειξη δυσλειτουργίας.

«Η χαμηλότερη γλυκόζη, χωρίς να εξετάζονται το εύρος των τιμών και οι συνθήκες μέτρησης, δεν μπορεί να θεωρείται από μόνη της παθολογική κατάσταση», υπογράμμισε.

Σε ποια ποντίκια αυξήθηκε σοβαρά η αμμωνία

Ιδιαίτερη σημασία απέδωσε ο κ. Πλατρίτης στα αποτελέσματα που αφορούσαν την αμμωνία, μια ουσία που παράγεται φυσιολογικά κατά τον μεταβολισμό των αμινοξέων και η οποία, όταν συσσωρεύεται υπερβολικά, μπορεί να καταστεί τοξική.

Όπως διευκρίνισε, η σοβαρή αύξηση της αμμωνίας καταγράφηκε στα γενετικά τροποποιημένα ποντίκια που δεν διέθεταν λειτουργική GDH στο ήπαρ και κατανάλωναν τη φυτική τροφή.

Στα ίδια ζώα παρατηρήθηκε και μείωση της εθελοντικής σωματικής δραστηριότητας.

Ο κλινικός διαιτολόγος επισήμανε ότι η απουσία του συγκεκριμένου ενζύμου αποτελεί καθοριστικό στοιχείο του πειράματος και δεν πρέπει να παραλείπεται κατά την παρουσίαση των ευρημάτων.

Επομένως, όπως εξήγησε, θα ήταν ανακριβές να αποδοθεί η σοβαρή αυτή μεταβολική διαταραχή γενικά σε όλα τα ποντίκια που κατανάλωσαν φυτικές πρωτεΐνες.

Γιατί έχει σημασία η προέλευση της πρωτεΐνης

Ο Πάνος Πλατρίτης ανέφερε ότι οι πρωτεΐνες αποτελούνται από αμινοξέα, οι αναλογίες των οποίων διαφέρουν ανάλογα με τη διατροφική πηγή.

Διαφορές δεν υπάρχουν μόνο μεταξύ ζωικών και φυτικών τροφών, αλλά και μεταξύ διαφορετικών φυτικών προϊόντων.

Η GDH, εξήγησε, βρίσκεται στα μιτοχόνδρια των κυττάρων και συμμετέχει σε διεργασίες που συνδέουν τον μεταβολισμό των αμινοξέων με την παραγωγή ενέργειας και τη διαχείριση του αζώτου.

Η νέα μελέτη βοηθά στην καλύτερη κατανόηση αυτών των μηχανισμών, χωρίς να αποδεικνύει ότι όλες οι φυτικές πρωτεΐνες είναι ανεπαρκείς ή ότι η κατανάλωση ζωικών προϊόντων είναι απαραίτητη για τη φυσιολογική λειτουργία του ήπατος.

Παράλληλα, ο κ. Πλατρίτης διευκρίνισε ότι τα αποτελέσματα δεν δικαιολογούν γενικευμένη σύσταση για λήψη συμπληρωμάτων αμινοξέων διακλαδισμένης αλυσίδας από όσους ακολουθούν vegan διατροφή.

Μια τέτοια απόφαση, όπως σημείωσε, προϋποθέτει αξιολόγηση της συνολικής διατροφικής πρόσληψης και των εξατομικευμένων αναγκών.

Οι αλλαγές ήταν γρήγορες και αναστρέψιμες

Ένα ακόμη στοιχείο της έρευνας ήταν η ταχύτητα με την οποία εμφανίζονταν και αναστρέφονταν οι μεταβολικές αλλαγές.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Πανεπιστημίου της Γενεύης, η επανεισαγωγή της εργαστηριακής τροφής με ζωική πρωτεΐνη αποκαθιστούσε τις λειτουργίες που είχαν επηρεαστεί στο συγκεκριμένο πειραματικό πλαίσιο.

Ο κ. Πλατρίτης εξήγησε ότι η παρατήρηση αυτή αναδεικνύει την ευελιξία του ηπατικού μεταβολισμού και όχι κατ’ ανάγκην την ύπαρξη μόνιμης βλάβης.

«Η γρήγορη προσαρμογή δεν σημαίνει μόνιμη βλάβη», επισήμανε, τονίζοντας ότι τα αποτελέσματα ενός πειράματος διάρκειας λίγων ημερών δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την εξαγωγή συμπερασμάτων σχετικά με τις μακροχρόνιες συνέπειες μιας διατροφικής επιλογής στον άνθρωπο.

Τι πρέπει να προσέχουν όσοι ακολουθούν vegan διατροφή

Αναφερόμενος στην καθημερινή διατροφή, ο κλινικός διαιτολόγος υπογράμμισε ότι η αξιολόγηση ενός διαιτολογίου δεν πρέπει να περιορίζεται στον χαρακτηρισμό του ως φυτικού ή ζωικού.

Αντίθετα, χρειάζεται να εξετάζονται η ποικιλία των τροφίμων, οι ποσότητες, η επάρκεια των θρεπτικών συστατικών και οι ανάγκες κάθε ατόμου.

Για όσους ακολουθούν αποκλειστικά φυτική διατροφή, ιδιαίτερη σημασία έχει η εξασφάλιση επαρκών πηγών πρωτεΐνης σε σταθερή βάση.

Όσπρια, όπως φακές, φασόλια και ρεβίθια, καθώς και προϊόντα σόγιας, όπως το τόφου, μπορούν να ενταχθούν σε έναν κατάλληλα σχεδιασμένο διατροφικό πρόγραμμα.

Ο κ. Πλατρίτης διευκρίνισε, ωστόσο, ότι καμία μεμονωμένη τροφή δεν μπορεί να παρουσιαστεί, με βάση τη συγκεκριμένη έρευνα, ως ειδική λύση για την προστασία του ήπατος.

Καταλήγοντας, υπογράμμισε ότι η πραγματική αξία της μελέτης βρίσκεται στην καλύτερη κατανόηση της μεταβολικής προσαρμογής στις διαφορετικές πηγές πρωτεΐνης.

Για να διαπιστωθεί εάν αντίστοιχες αλλαγές εμφανίζονται και στον άνθρωπο, καθώς και εάν έχουν ουσιαστικές επιπτώσεις στην υγεία, απαιτούνται κλινικές μελέτες.

«Η συγκεκριμένη έρευνα δεν αποδεικνύει ότι η vegan διατροφή προκαλεί ηπατική βλάβη στον άνθρωπο. Η υπεύθυνη ενημέρωση οφείλει όμως να παρουσιάζει τόσο τα επιστημονικά ευρήματα όσο και τους περιορισμούς τους», κατέληξε ο κ.  Πλατρίτης.