Ψυχοθεραπεία στην Κύπρο χωρίς σαφείς κανόνες – Γιατί προειδοποιούν οι επαγγελματίες

Ποιος μπορεί να ασκεί ψυχοθεραπεία στην Κύπρο και πώς μπορεί ένας πολίτης να γνωρίζει εάν ο επαγγελματίας στον οποίο εμπιστεύεται την ψυχική του υγεία διαθέτει την απαραίτητη εκπαίδευση και κατάρτιση;

Το ερώτημα επαναφέρει στο προσκήνιο ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών, επισημαίνοντας ότι στην Κύπρο εξακολουθεί να απουσιάζει αυτοτελές νομοθετικό πλαίσιο το οποίο να ρυθμίζει συνολικά το επάγγελμα του ψυχοθεραπευτή.

Σε παρέμβασή του, ο σωματικός ψυχοθεραπευτής και μέλος του Συνδέσμου, Δημήτρης Ν. Σιούερ, αναδεικνύει την ανάγκη καθιέρωσης σαφών κανόνων για την άσκηση της ψυχοθεραπείας, με διαφανή κριτήρια επαγγελματικής επάρκειας, υποχρεώσεις εποπτείας, συνεχιζόμενη εκπαίδευση και αποτελεσματικές διαδικασίες δεοντολογικού ελέγχου.

Όπως εξηγεί, η ψυχοθεραπεία αποτελεί επιστημονικά θεμελιωμένη διαδικασία, στην οποία ο θεραπευόμενος καλείται συχνά να μοιραστεί προσωπικά βιώματα, φόβους, τραύματα και συναισθηματικές δυσκολίες. Η σχέση εμπιστοσύνης που αναπτύσσεται καθιστά ιδιαίτερα σημαντική τη διασφάλιση των προσόντων και της επαγγελματικής επάρκειας του θεραπευτή.

Ποια προσόντα πρέπει να διαθέτει ο ψυχοθεραπευτής

Σύμφωνα με τον κ. Σιούερ, η άσκηση της ψυχοθεραπείας προϋποθέτει πολυετή και εξειδικευμένη εκπαίδευση σε αναγνωρισμένες σχολές, μέσα από ολοκληρωμένα προγράμματα που συνδυάζουν θεωρητική γνώση, βιωματική εκπαίδευση, προσωπική θεραπεία και εποπτευόμενη κλινική πρακτική.

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην προσωπική θεραπεία του ίδιου του ψυχοθεραπευτή, καθώς, όπως επισημαίνεται, συμβάλλει στην αναγνώριση προσωπικών δυσκολιών και αντιδράσεων που ενδέχεται να επηρεάσουν τη θεραπευτική σχέση.

Εξίσου σημαντική θεωρείται η κλινική εποπτεία, μέσω της οποίας ο επαγγελματίας επεξεργάζεται με κατάλληλα εκπαιδευμένο επόπτη τα ζητήματα και τις δυσκολίες που προκύπτουν κατά την άσκηση του επαγγέλματός του.

Η εποπτεία, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, αποτελεί ουσιαστικό μέσο προστασίας του θεραπευόμενου και πρέπει να συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της επαγγελματικής πορείας του ψυχοθεραπευτή.

Παράλληλα, αναγκαία θεωρείται η συνεχιζόμενη πιστοποιημένη επαγγελματική εκπαίδευση, ώστε οι επαγγελματίες να ανανεώνουν τις γνώσεις και τις δεξιότητές τους και να παρακολουθούν τις επιστημονικές εξελίξεις.

Το κενό στη νομοθετική ρύθμιση

Ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Ψυχοθεραπευτών επισημαίνει ότι, ελλείψει αυτοτελούς νομοθετικού πλαισίου για τη συνολική ρύθμιση του επαγγέλματος, η αναγνώριση εκπαιδευτικών προγραμμάτων από αξιόπιστους ευρωπαϊκούς και διεθνείς οργανισμούς αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την αξιολόγηση της επαγγελματικής κατάρτισης.

Ο ίδιος ο Σύνδεσμος εφαρμόζει συγκεκριμένα κριτήρια για την αποδοχή πλήρων μελών, λαμβάνοντας υπόψη την εξειδικευμένη εκπαίδευση, την προσωπική θεραπεία, την κλινική εμπειρία και την εποπτεία.

Διευκρινίζεται, ωστόσο, ότι η συμμετοχή σε έναν επαγγελματικό σύνδεσμο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την κρατική ρύθμιση του επαγγέλματος.

Το ζητούμενο, σύμφωνα με την παρέμβαση, είναι η δημιουργία ενός κοινού πλαισίου, το οποίο θα καθορίζει τις απαιτήσεις επαγγελματικής επάρκειας, τα όρια ευθύνης, τις υποχρεώσεις συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και εποπτείας, καθώς και τις διαδικασίες διαχείρισης παραπόνων και δεοντολογικού ελέγχου.

Η προστασία των πολιτών

Η απουσία κοινών κανόνων, όπως υποστηρίζεται, μπορεί να δημιουργεί δυσκολίες στους πολίτες που αναζητούν ψυχοθεραπευτική βοήθεια, καθώς δεν είναι πάντοτε εύκολο να διακρίνουν μεταξύ διαφορετικών επιπέδων εκπαίδευσης και επαγγελματικής εμπειρίας.

Για τον λόγο αυτό, ο Σύνδεσμος υπογραμμίζει την ανάγκη διαφανών κριτηρίων, ώστε κάθε πολίτης να μπορεί να γνωρίζει ποια προσόντα διαθέτει ο επαγγελματίας στον οποίο απευθύνεται.

Οι σαφείς κανόνες, όπως τονίζεται, δεν αποσκοπούν μόνο στην κατοχύρωση επαγγελματικών προδιαγραφών, αλλά κυρίως στην προστασία των θεραπευομένων, στην ενίσχυση της διαφάνειας και στη διασφάλιση κοινών απαιτήσεων ποιότητας, με σεβασμό στις διαφορετικές αναγνωρισμένες ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις.

Ο Δημήτρης Ν. Σιούερ καταλήγει επισημαίνοντας ότι η εμπιστοσύνη αποτελεί τη βάση της θεραπευτικής σχέσης και ότι η καθιέρωση σαφών κανόνων είναι ουσιαστική προϋπόθεση για την προστασία της.