Νέα γονιδιακή θεραπεία μειώνει τα τριγλυκερίδια κατά 63% – Εντυπωσιακά πρώτα αποτελέσματα

Μία μόνο θεραπεία που παρεμβαίνει απευθείας στο DNA των κυττάρων του ήπατος κατάφερε να μειώσει κατά 63% τα επίπεδα τριγλυκεριδίων σε ασθενείς με σοβαρή υπερτριγλυκεριδαιμία.

Η πειραματική θεραπεία, με την ονομασία CTX310, χρησιμοποιεί την τεχνολογία γονιδιακής επεξεργασίας CRISPR-Cas9 και στοχεύει σε ένα γονίδιο που διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση των λιπιδίων του αίματος.

Τα αποτελέσματα ανακοινώθηκαν κατά τη διάρκεια του ετήσιου επιστημονικού συνεδρίου της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA) στο Σικάγο, από ερευνητές της Cleveland Clinic.

Παρότι η δοκιμή βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, τα ευρήματα ενισχύουν την προοπτική ανάπτυξης θεραπειών που θα μπορούσαν να προσφέρουν μακροχρόνιο αποτέλεσμα έπειτα από μία μόνο χορήγηση.

Πώς λειτουργεί η νέα θεραπεία

Η CTX310 βασίζεται στην τεχνολογία CRISPR-Cas9, η οποία επιτρέπει στους επιστήμονες να πραγματοποιούν στοχευμένες αλλαγές στο γενετικό υλικό των κυττάρων.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η θεραπεία έχει σχεδιαστεί ώστε να αδρανοποιεί το γονίδιο ANGPTL3 στα κύτταρα του ήπατος.

Το γονίδιο αυτό είναι υπεύθυνο για την παραγωγή μιας πρωτεΐνης που συμμετέχει στον μεταβολισμό των λιπιδίων.

Η μείωση της δραστηριότητάς του μπορεί να οδηγήσει σε χαμηλότερα επίπεδα τριγλυκεριδίων και ορισμένων μορφών χοληστερόλης.

Η θεραπεία χορηγείται ενδοφλεβίως και χρησιμοποιεί ειδικά λιπιδικά νανοσωματίδια για να μεταφέρει τα εργαλεία γονιδιακής επεξεργασίας στο ήπαρ.

Σε αντίθεση με τα φάρμακα που χρειάζεται να λαμβάνονται επανειλημμένα, η CTX310 σχεδιάστηκε με στόχο μια μόνιμη γενετική αλλαγή.

Το κατά πόσον αυτή η παρέμβαση θα προσφέρει ασφαλές και διαρκές θεραπευτικό όφελος παραμένει αντικείμενο κλινικής έρευνας.

Τι έδειξε η δοκιμή

Στη μελέτη φάσης 1b συμμετείχαν δέκα ενήλικες με σοβαρή υπερτριγλυκεριδαιμία. Όλοι είχαν επίπεδα τριγλυκεριδίων άνω των 500 mg/dL, ενώ η διάμεση αρχική τιμή ξεπερνούσε τα 1.000 mg/dL.

Και οι δέκα συμμετέχοντες είχαν διαβήτη, τρεις είχαν ιστορικό παγκρεατίτιδας και δύο είχαν ήδη διαγνωσμένη αθηροσκληρωτική καρδιαγγειακή νόσο.

Οι ασθενείς έλαβαν μία ενδοφλέβια χορήγηση της πειραματικής θεραπείας.

Τριάντα ημέρες αργότερα, οι ερευνητές κατέγραψαν:

• 63% μέση μείωση των τριγλυκεριδίων, με μειώσεις που σε ορισμένους ασθενείς έφθασαν έως το 85%.
• 65% μέση μείωση της πρωτεΐνης ANGPTL3, την οποία στοχεύει η θεραπεία.
• 51% μέση μείωση της μη HDL χοληστερόλης.
• 23% μέση μείωση της απολιποπρωτεΐνης Β (ApoB).
• 16% μέση μείωση της LDL χοληστερόλης.

Στους επτά ασθενείς που είχαν συμπληρώσει τουλάχιστον 90 ημέρες παρακολούθησης, οι μειώσεις των τριγλυκεριδίων και της ANGPTL3 διατηρούνταν.

Γιατί έχουν σημασία τα τριγλυκερίδια

Τα τριγλυκερίδια αποτελούν μια μορφή λίπους που κυκλοφορεί στο αίμα και χρησιμοποιείται από τον οργανισμό για την αποθήκευση και παραγωγή ενέργειας.

Όταν τα επίπεδά τους αυξάνονται υπερβολικά, μπορεί να προκύψουν σοβαροί κίνδυνοι για την υγεία.

Η σοβαρή υπερτριγλυκεριδαιμία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο οξείας παγκρεατίτιδας, μιας δυνητικά επικίνδυνης φλεγμονής του παγκρέατος.

Παράλληλα, οι διαταραχές των λιπιδίων αποτελούν σημαντικό παράγοντα στην εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου.

Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει σήμερα αλλαγές στη διατροφή και στον τρόπο ζωής, αντιμετώπιση υποκείμενων παθήσεων και, όταν χρειάζεται, φαρμακευτική αγωγή.

Ωστόσο, σε ορισμένους ασθενείς τα επίπεδα των τριγλυκεριδίων παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένα παρά τις διαθέσιμες παρεμβάσεις.

Αυτή είναι και η ομάδα για την οποία οι ερευνητές αναζητούν νέες θεραπευτικές επιλογές.

Τι γνωρίζουμε για την ασφάλεια

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που ανακοινώθηκαν, δεν παρατηρήθηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες που να σχετίζονται με τη θεραπεία.

Δεν καταγράφηκαν επίσης κλινικά σημαντικές αυξήσεις των ηπατικών ενζύμων.

Ένας συμμετέχων εμφάνισε μέτρια αντίδραση κατά την έγχυση, η οποία υποχώρησε, επιτρέποντας την ολοκλήρωση της χορήγησης.

Κανένας από τους δέκα ασθενείς δεν παρουσίασε επεισόδιο οξείας παγκρεατίτιδας κατά την περίοδο παρακολούθησης.

Ωστόσο, το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει ότι η θεραπεία προλαμβάνει την παγκρεατίτιδα, καθώς η δοκιμή ήταν πολύ μικρή και δεν περιλάμβανε ομάδα ελέγχου.

Μπορεί να αντικαταστήσει τα σημερινά φάρμακα;

Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ερωτήματα που παραμένουν αναπάντητα. Οι επιστήμονες πρέπει να διαπιστώσουν εάν η σημαντική μείωση των τριγλυκεριδίων οδηγεί πράγματι σε λιγότερα επεισόδια παγκρεατίτιδας, εμφράγματα ή άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας.

Τα μέχρι στιγμής αποτελέσματα αφορούν κυρίως εργαστηριακούς δείκτες και όχι την πρόληψη τέτοιων κλινικών συμβάντων.

Η εταιρεία CRISPR Therapeutics συνεχίζει τις κλινικές δοκιμές της CTX310 σε ασθενείς με διαφορετικές διαταραχές των λιπιδίων.