Καρκίνος ωοθηκών: Ελπίδες από νέα εξέταση αίματος – Τι επιχειρούν οι επιστήμονες

Μια εξέταση αίματος που θα μπορούσε στο μέλλον να εντοπίζει τα πρώτα προειδοποιητικά σημάδια του καρκίνου των ωοθηκών, πριν ακόμη εμφανιστεί διηθητικός όγκος, ανέπτυξαν επιστήμονες στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της ανακάλυψης είναι ότι οι ερευνητές δεν επιχείρησαν απλώς να εντοπίσουν μικρότερους καρκινικούς όγκους. Αναζήτησαν μοριακά σημάδια που εμφανίζονται σε πολύ πρώιμο στάδιο, όταν υπάρχουν ακόμη μικροσκοπικές, μη διηθητικές αλλοιώσεις στις σάλπιγγες.

Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Medicine, έδειξε ότι η μέτρηση ενός συγκεκριμένου μορίου RNA στο αίμα μπορεί να αναγνωρίζει με υψηλή ευαισθησία αυτές τις αλλοιώσεις.

Το μόριο που αποκάλυψε τις αλλοιώσεις

Η ερευνητική ομάδα του Hoag Family Cancer Institute, με επικεφαλής τους Rajan Gogna και Esha Madan, επικεντρώθηκε στον υψηλού βαθμού ορώδη καρκίνο των ωοθηκών, μια επιθετική μορφή της νόσου.

Σήμερα είναι γνωστό ότι αρκετοί από αυτούς τους καρκίνους μπορεί να ξεκινούν από τις σάλπιγγες και ειδικότερα από αλλοιώσεις που ονομάζονται ορώδες ενδοεπιθηλιακό καρκίνωμα της σάλπιγγας, γνωστό διεθνώς ως STIC.

Οι αλλοιώσεις αυτές είναι μικροσκοπικές και δεν μπορούν να εντοπιστούν με τις συνήθεις απεικονιστικές εξετάσεις. Συχνά ανακαλύπτονται τυχαία, όταν μια γυναίκα υποβάλλεται σε χειρουργική αφαίρεση των σαλπίγγων ή των ωοθηκών.

Οι επιστήμονες εντόπισαν ένα μόριο RNA, το οποίο ονόμασαν Tu-Stroma και το οποίο εμφανίζεται σε αυξημένα επίπεδα στο αίμα γυναικών με STIC ή πρώιμο υψηλού βαθμού ορώδη καρκίνο.

Το μόριο συνδέεται με βιολογικές διεργασίες κατά τις οποίες τα κύτταρα που αποκτούν καρκινικά χαρακτηριστικά επηρεάζουν τους γειτονικούς υγιείς ιστούς.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Η έρευνα διήρκεσε οκτώ χρόνια και πραγματοποιήθηκε με τη συνεργασία επιστημόνων και ερευνητικών κέντρων από διαφορετικές χώρες.

Στο πλαίσιο της μελέτης αναλύθηκαν δείγματα αίματος από γυναίκες με ήδη επιβεβαιωμένες διαγνώσεις.

Σε ξεχωριστή ομάδα επικύρωσης, η εξέταση εντόπισε το 92,3% των γυναικών που είχαν STIC, ενώ αναγνώρισε σωστά ως αρνητικό το 98,2% των υγιών γυναικών.

Οι ερευνητές προχώρησαν επίσης σε υπολογισμούς για την πιθανή απόδοση της εξέτασης σε γυναίκες με αυξημένο κληρονομικό κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών.

Σύμφωνα με το μοντέλο τους, περίπου το 72% των θετικών αποτελεσμάτων θα αντιστοιχούσε πράγματι στην παρουσία της συγκεκριμένης αλλοίωσης, ενώ τα αρνητικά αποτελέσματα προβλεπόταν ότι θα ήταν σωστά σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις.

Οι αριθμοί αυτοί είναι ενθαρρυντικοί, αλλά προέρχονται από ερευνητική αξιολόγηση και μαθηματική μοντελοποίηση. Δεν αποτυπώνουν ακόμη την απόδοση της εξέτασης σε πραγματικό πρόγραμμα πληθυσμιακού ελέγχου.

Τι μπορεί να σημαίνει για τις γυναίκες υψηλού κινδύνου

Η πιθανή εφαρμογή της εξέτασης αποκτά ιδιαίτερη σημασία για γυναίκες με κληρονομική προδιάθεση, όπως εκείνες που φέρουν παθογόνες μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2.

Για ορισμένες γυναίκες αυξημένου κινδύνου, η προληπτική αφαίρεση των σαλπίγγων και των ωοθηκών αποτελεί σήμερα σημαντική επιλογή μείωσης του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου.

Πρόκειται, ωστόσο, για μια απόφαση με σοβαρές συνέπειες, ιδιαίτερα όταν λαμβάνεται πριν από την ολοκλήρωση της τεκνοποίησης ή πριν από τη φυσική εμμηνόπαυση.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι μια αξιόπιστη εξέταση που θα ανίχνευε προκαρκινικές αλλοιώσεις θα μπορούσε μελλοντικά να προσφέρει πρόσθετες πληροφορίες για τη λήψη τέτοιων αποφάσεων.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι η νέα εξέταση μπορεί σήμερα να αντικαταστήσει την προληπτική χειρουργική επέμβαση ή τις καθιερωμένες ιατρικές συστάσεις.

Το επόμενο βήμα

Οι επιστήμονες σχεδιάζουν τώρα προοπτικές κλινικές μελέτες, στις οποίες θα συμμετάσχουν γυναίκες με και χωρίς αυξημένο γενετικό κίνδυνο.

Στόχος είναι να διαπιστωθεί πόσο νωρίς μπορεί να εμφανίζεται το συγκεκριμένο μοριακό σήμα, πόσο αξιόπιστα προβλέπει την παρουσία αλλοιώσεων και κατά πόσον μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη λήψη κλινικών αποφάσεων.