Θέρμανση στο σπίτι: Ο αόρατος κίνδυνος – Ποια συμπτώματα πρέπει να αναγνωρίζουμε

Ένας επίμονος πονοκέφαλος, μια ξαφνική ζάλη, ναυτία ή ασυνήθιστη κόπωση μπορεί να μοιάζουν με συμπτώματα μιας συνηθισμένης αδιαθεσίας.

Όταν όμως εμφανίζονται μέσα σε έναν κλειστό χώρο όπου λειτουργεί θερμάστρα υγραερίου, τζάκι ή άλλη συσκευή καύσης, ενδέχεται να αποτελούν προειδοποιητικά σημάδια μιας ιδιαίτερα επικίνδυνης κατάστασης: της δηλητηρίασης από μονοξείδιο του άνθρακα.

Με την πτώση της θερμοκρασίας και την αυξημένη χρήση θερμαντικών συσκευών, ο κίνδυνος αποκτά ιδιαίτερη σημασία και στην Κύπρο.

Το μονοξείδιο του άνθρακα είναι ένα αέριο που δεν έχει χρώμα, οσμή ή γεύση. Δεν μπορούμε να το αντιληφθούμε με τις αισθήσεις μας και, όταν συγκεντρωθεί σε έναν χώρο, μπορεί να προκαλέσει σοβαρή βλάβη στην υγεία, ακόμη και θάνατο.

Πώς δημιουργείται ο κίνδυνος;

Το μονοξείδιο του άνθρακα παράγεται κατά την ατελή καύση καυσίμων, όπως το υγραέριο, το πετρέλαιο, το ξύλο, το κάρβουνο και η βενζίνη.

Στο σπίτι, πιθανές πηγές είναι οι θερμάστρες υγραερίου, οι λέβητες, τα τζάκια, οι ξυλόσομπες και άλλες συσκευές που λειτουργούν με καύσιμα.

Ο κίνδυνος αυξάνεται όταν οι συσκευές δεν συντηρούνται σωστά, όταν υπάρχει ανεπαρκής αερισμός ή όταν χρησιμοποιούνται σε χώρους για τους οποίους δεν είναι κατάλληλες.

Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι η χρήση μαγκαλιών, ψησταριών με κάρβουνα ή γεννητριών σε κλειστούς χώρους.

Ακόμη και εάν ένα παράθυρο παραμένει λίγο ανοικτό, αυτό δεν σημαίνει ότι η χρήση τέτοιων συσκευών είναι ασφαλής.

Ποια συμπτώματα πρέπει να μας ανησυχήσουν;

Τα πρώτα συμπτώματα της δηλητηρίασης από μονοξείδιο του άνθρακα μπορεί να είναι ήπια και να συγχέονται με άλλες παθήσεις.

Συχνά περιλαμβάνουν:

• Πονοκέφαλο και ζάλη.
• Ναυτία ή εμετό.
• Αδυναμία και έντονη κόπωση.
• Δυσκολία στη συγκέντρωση ή σύγχυση.
• Δύσπνοια ή πόνο στο στήθος.

Σε σοβαρότερες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν διαταραχές της συνείδησης, απώλεια αισθήσεων, σπασμοί και καρδιακές επιπλοκές.

Ένα ιδιαίτερα ύποπτο στοιχείο είναι όταν περισσότερα από ένα άτομα στο ίδιο σπίτι εμφανίζουν παρόμοια συμπτώματα, τα οποία βελτιώνονται όταν απομακρύνονται από τον χώρο.

Η απουσία συμπτωμάτων, ωστόσο, δεν εγγυάται ότι ο χώρος είναι ασφαλής.

Γιατί είναι τόσο επικίνδυνο;

Όταν εισπνέουμε μονοξείδιο του άνθρακα, αυτό συνδέεται με την αιμοσφαιρίνη του αίματος και περιορίζει τη δυνατότητα μεταφοράς οξυγόνου στους ιστούς.

Η καρδιά και ο εγκέφαλος είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στην έλλειψη οξυγόνου.

Η σοβαρότητα της δηλητηρίασης εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη συγκέντρωση του αερίου και τη διάρκεια της έκθεσης.

Παιδιά, έγκυες γυναίκες, ηλικιωμένοι και άτομα με καρδιακά ή αναπνευστικά προβλήματα μπορεί να διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.

Τι κάνουμε εάν υποψιαστούμε δηλητηρίαση;

Η πρώτη προτεραιότητα είναι η άμεση απομάκρυνση από τον επικίνδυνο χώρο.

Βγαίνουμε αμέσως σε καθαρό αέρα και βοηθούμε τους υπόλοιπους να απομακρυνθούν, χωρίς να θέσουμε τον εαυτό μας σε κίνδυνο.

Καλούμε το 112 από ασφαλές σημείο και αναφέρουμε ότι υπάρχει υποψία έκθεσης σε μονοξείδιο του άνθρακα.

Δεν επιστρέφουμε στο κτίριο για να αναζητήσουμε αντικείμενα ή να ελέγξουμε τη συσκευή.

Δεν επιχειρούμε να διασώσουμε κάποιον από χώρο με πιθανώς υψηλή συγκέντρωση αερίου εάν αυτό συνεπάγεται κίνδυνο και για εμάς. Ενημερώνουμε τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης για την παρουσία του.

Εάν είναι δυνατό να διακοπεί η λειτουργία της συσκευής χωρίς καθυστέρηση ή έκθεση στον κίνδυνο, μπορούμε να το κάνουμε. Διαφορετικά, απομακρυνόμαστε αμέσως.

Όποιος έχει εμφανίσει συμπτώματα χρειάζεται επείγουσα ιατρική αξιολόγηση, ακόμη και εάν αισθάνεται καλύτερα μετά την έξοδό του στον καθαρό αέρα.

Πώς προστατεύουμε το σπίτι μας;

Η πρόληψη βασίζεται κυρίως στη σωστή εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση των συσκευών καύσης.

Συντηρούμε τις συσκευές: Λέβητες, θερμάστρες, τζάκια και καπνοδόχοι πρέπει να ελέγχονται από κατάλληλα καταρτισμένους επαγγελματίες, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Εξασφαλίζουμε επαρκή αερισμό: Δεν φράζουμε ανοίγματα εξαερισμού και ακολουθούμε τις απαιτήσεις ασφαλούς λειτουργίας κάθε συσκευής.

Δεν χρησιμοποιούμε ψησταριές και μαγκάλια μέσα στο σπίτι: Τα κάρβουνα μπορούν να παράγουν επικίνδυνες ποσότητες μονοξειδίου του άνθρακα ακόμη και όταν δεν υπάρχει εμφανής φλόγα.

Δεν λειτουργούμε γεννήτριες σε κλειστούς χώρους: Οι γεννήτριες πρέπει να τοποθετούνται σε εξωτερικούς χώρους, μακριά από πόρτες, παράθυρα και ανοίγματα εξαερισμού.

Δεν αφήνουμε αυτοκίνητα με αναμμένο κινητήρα σε κλειστό γκαράζ: Τα καυσαέρια μπορεί να προκαλέσουν ταχεία συσσώρευση μονοξειδίου του άνθρακα.

Χρειάζεται ανιχνευτής μονοξειδίου του άνθρακα;

Η εγκατάσταση κατάλληλου ανιχνευτή αποτελεί σημαντικό πρόσθετο μέτρο προστασίας.

Ο ανιχνευτής μονοξειδίου του άνθρακα είναι διαφορετικός από τον συνηθισμένο ανιχνευτή καπνού και από τον ανιχνευτή διαρροής υγραερίου.

Επιλέγουμε συσκευή κατάλληλη για οικιακή χρήση, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 50291, και ακολουθούμε τις οδηγίες του κατασκευαστή για την τοποθέτηση, τη συντήρηση και την αντικατάστασή της.

Συνιστάται η τοποθέτηση ανιχνευτών κοντά στους χώρους ύπνου και, ανάλογα με τη διαρρύθμιση του σπιτιού και τις οδηγίες της συσκευής, σε χώρους όπου λειτουργούν συσκευές καύσης.

Εάν ενεργοποιηθεί ο συναγερμός, δεν αγνοούμε την προειδοποίηση και δεν υποθέτουμε ότι πρόκειται για τεχνικό λάθος.

Απομακρυνόμαστε από το κτίριο και ζητούμε βοήθεια.

Ο ανιχνευτής, πάντως, δεν αντικαθιστά τη σωστή συντήρηση και τον επαρκή αερισμό.

Τι πρέπει να θυμόμαστε

Η δηλητηρίαση από μονοξείδιο του άνθρακα μπορεί να εξελιχθεί χωρίς να υπάρχει καπνός, έντονη μυρωδιά ή άλλο εμφανές προειδοποιητικό σημάδι.

Ένας ανεξήγητος πονοκέφαλος ή μια ξαφνική αδιαθεσία σε χώρο όπου λειτουργεί συσκευή καύσης δεν πρέπει να αγνοούνται.