Ποια είναι η νοοτροπία του μέσου Κύπριου;

Κάθε λαός αναπτύσσεται και σχηματίζει την νοοτροπία του ανάλογα με την ιστορία της χώρας του και την εκάστοτε διακυβέρνηση του.

Ο κυπριακός λαός ήταν για πολλούς αιώνες κάτω από ξένους κατακτητές. Αναφέροντας λίγους από αυτούς τους τελευταίους αιώνες περιλαμβάνουμε τους Ενετούς, την Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία, τους Οθωμανούς και τους Άγγλους.

Από απόψεως θρησκείας άρχισε να επικρατεί ο Χριστιανισμός τον 1^ο αιώνα μ.Χ., κατά την εποχή της Ρωμαίικης κατοχής. Οι Έλληνες άρχισαν να εγκαθίστανται στην Κύπρο γύρω στο 1200 π.Χ. και ο ελληνικός χαρακτήρας της νήσου διαμορφώθηκε σταδιακά έκτοτε.

Εκείνο που έχει ενδιαφέρον για το θέμα μας είναι κυρίως το γεγονός ότι ο Κυπριακός λαός για πολλούς συνεχείς αιώνες προ Χριστού και μετά Χριστό μέχρι το 1960 ήταν κάτω από ξένους κατακτητές. Αυτό σημαίνει ότι δεν είχε την ελευθερία να αναπτυχθεί αυτόνομα και με βάση τα δικά του χαρακτηριστικά ήθη και έθιμα. Αυτό είχε επιπτώσεις και στην ανάπτυξη της προσωπικότητας των κατοίκων του.

Μια μελέτη αναδρομική μέχρι το 1960 αποδεικνύει ότι ο μέσος Κύπριος είναι αυτός που ξέρουμε σήμερα και έχει τα εξής προβλήματα: μειωμένη αντίσταση στην εξουσία, τάσεις δουλοπρέπειας, μυστικοπάθειας και περιορισμένη ανεξαρτησία της προσωπικότητα του. Αυτό εξηγεί και την μειωμένη αντίδραση του σε παραβιάσεις των κανόνων διακυβέρνησης αλλά και των κανόνων συμπεριφοράς των ανθρώπων γύρω του με βάση αξίες και ηθική. Αυτό οδηγεί στην κατανόηση της απάθειας των Ελλήνων της Κύπρου έναντι σκανδάλων που σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες καταλήγουν σε εκδηλώσεις καταδίκης από μαζικό αριθμό κατοίκων. Επίσης εξηγεί και την αυξημένη ζηλοτυπία και κακοήθεια που είναι διασκορπισμένη σε πολλούς.   

Στην Κύπρο μετά το 1960 που επιτράπηκε στον Κυπριακό λαό να κυβερνήσει σε συνεργασία με τους Τούρκους δεν βλέπουμε οποιαδήποτε αντίδραση στον τρόπο διακυβέρνησης Μακαρίου π.χ. δεν υπήρξε αντίδραση ή καν κατανόηση από το ευρύ κοινό των προβλημάτων που θα δημιουργούσαν οι προτάσεις των 13 σημείων και άλλων αρνητικών ενεργειών της κυβέρνησης. Η διακυβέρνηση του νησιού διεκπεραιωνόταν χωρίς οποιεσδήποτε αντιδράσεις ή έστω κάποια συμμετοχή ή έκδηλη συναίνεση από τον λαό. Και οι πολιτικές εξελίξεις εξελίσσονταν χωρίς να απαιτεί ο λαός οποιαδήποτε λογοδοσία ή έκφραση κριτικής.

Σταδιακά φτάσαμε σε περιορισμένες οργανώσεις πολιτικής φύσεως που αναπτύχθηκαν μεν από τον λαό μέσα στο πολιτικό κλίμα που είχε δημιουργηθεί. Στην συνέχεια υπήρξαν σποραδικές εκδηλώσεις, αρνητικές για την Κύπρο, με την συνεργασία Ελληνικών καταστάσεων.

Με άλλα λόγια ο μέσος Κύπριος δεν είχε ποτέ την αυτοτέλεια και την ελευθερία ανάπτυξης της προσωπικότητας του με δυσάρεστες συνέπειες ανάπτυξης χαρακτήρων στους οποίους επικρατούσε το προσωπικό συμφέρον, η δουλοπρέπεια προς την εξουσία και στον πλούτο, η έλλειψη αλληλεγγύης προς τον συνάνθρωπο, η περιορισμένη πνευματική ανάπτυξη και περιορισμένη ανεξαρτησία γνώμης. Πάρτε για παράδειγμα τα διάφορα παραδείγματα αυθαιρεσίας της εξουσίας και τελικά της εκδήλωσης μιας ανεπτυγμένης διαφθοράς χωρίς την λογικά αναμενόμενη αντίδραση του λαού.

Περιπτώσεις όπως το κούρεμα και τα αίτια του, η πώλησης χρυσών διαβατηρίων, το Μαρί και άλλα παραδείγματα διαφθοράς που είδαν το φως της δημοσιότητας και δεν βρέθηκε μια ομάδα ανθρώπων στην Κύπρο να αντιδράσει δημοσίως είτε με διαδηλώσεις είτε με άλλες δημόσιες εκδηλώσεις καταδίκης. Εδώ βρίσκουμε τον Ελληνοκύπριο κλεισμένο στο καβούκι του ασχολούμενο μόνο με τις καθαρά προσωπικές του υποθέσεις εκφραζόμενο μόνο σε ιδιωτικές συζητήσεις εν είδει κουτσομπολιού.

Ο μέσος Κύπριος αποφεύγει να εκθέσει δημοσίως τις απόψεις του με αποτέλεσμα να περιορίζεται η κριτική και η επιδίωξη ευθυνών από την εξουσία και άλλους δυνατούς παράγοντες της κοινωνίας. Γίνονται εγκλήματα όπως π.χ. ο φόνος του νεαρού Θανάση με κύριο αν όχι μοναδικό πραγματικά ενδιαφερόμενους τους γονείς και δη την μητέρα του, χωρίς να έχει την συμπαράσταση γενικότερου μέρους του λαού και να καταλήγει στις κατάλληλες ενέργειες εκτός από τα μέλη του κύκλου του θύματος. Δεν είναι δύσκολο δε να σκεφτεί ένας και άλλα παραδείγματα. Ο μέσος Κύπριος ενδιαφέρεται μόνο για τον εαυτό του και τα συμφέροντα του και αποφεύγει να εκτίθεται με συμπαράσταση προς τον αδικημένο συνάνθρωπο του.   

Το αποτέλεσμα είναι ότι μια ουσιαστική μερίδα της κυπριακής κοινωνίας, θύμα της προϊστορίας της, υστερεί από απόψεως νοοτροπίας στον αγώνα και υπερίσχυση των αξιών και αρχών έναντι άλλων λαών σε πιο ανεπτυγμένες χώρες.  

*Δικηγόρος