Στοχευμένη στήριξη ευάλωτων ομάδων

Το σημαντικότερο κοινωνικό πρόβλημα αυτής της περιόδου είναι η ραγδαία και αβάσταχτη αύξηση των τιμών και του κόστους των αγαθών που είναι απαραίτητα σε κάθε νοικοκυριό. Η αύξηση των ενοικίων αναγκάζει τους νέους να διαμένουν στο πατρικό τους σπίτι και τους σχεδόν στερεί το δικαίωμα να ονειρεύονται ότι θα δημιουργήσουν τη δική τους οικογένεια.. Αύξηση των τιμών της ενέργειας αναγκάζει όλους να συμμαζευτούν και να ξεχάσουν παλιές συνήθειες. Το καλάθι της νοικοκυράς έχει αντικατασταθεί από ένα καλαθάκι που περιλαμβάνει μικρότερες ποσότητες των απολύτως αναγκαίων αγαθών για το σπίτι.

Η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τις μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα και με την έγκριση της νομοθετικής εξουσίας, που πάντα θέλει περισσότερα, ανακοινώνει μέτρα στήριξης των δυσπραγούντων και του συνόλου των πολιτών. ΄Ετσι μειώνει το Φ.Π.Α. σε τρόφιμα, στα καύσιμα κίνησης και στο πετρέλαιο θέρμανσης. Υπάρχουν όμως αρκετοί περιορισμοί, που απορρέουν  από τους κανονισμούς της Ε.Ε. Παράλληλα η κυβέρνηση λαμβάνει υπόψη την εκτιμώμενη διάρκεια της κρίσης και τη συνεχιζόμενη αύξηση των τιμών. ΄Ετσι περιορίζει τα μέτρα, ώστε να διατηρήσει περιθώρια αντίδρασης σε περίπτωση που η κρίση επιδεινωθεί ή παραταθεί. Για τούτο και τα μέτρα δεν είναι φυσικά ικανοποιητικά. Η κυβέρνηση δικαιολογεί τον περιορισμό των μέτρων και τονίζει ότι είναι στοχευμένα.

Προσωπικά δεν κατανοώ ποια είναι η στόχευση των μέτρων, ούτε ποιες κοινωνικές ομάδες εξυπηρετούν. Από αυτά πολύ λίγο ωφελούνται τα χαμηλά στρώματα της κοινωνίας, ενώ μεγαλύτερο όφελος αποκομίζουν όσοι δεν έχουν πραγματική ανάγκη οικονομικής στήριξης..

Από την μείωση του Φ.Π.Α. σε βασικά τρόφιμα οι δυσπραγούντες δεν αντιλαμβάνονται ουσιαστική διαφορά. ΄Εχουν από καιρό μειώσει τις ποσότητες που αγοράζουν, ενώ το όφελος από τη μείωση του Φ.Π.Α. ενδέχεται να εξανεμίζεται, καθώς οι έμποροι προσαρμόζουν ανάλογα τις τιμές. Στο ψωμί και το γάλα το όφελος ανέρχεται σε μερικά μόνο λεπτά του ευρώ. Το ίδιο όφελος έχουν και οι εύποροι, που ούτε ρωτούν, ούτε γνωρίζουν την τιμή αυτών των ειδών, καθώς το κόστος τους δεν επηρεάζει ουσιαστικά τον οικογενειακό τους προϋπολογισμό.

Η μείωση του φόρου στα καύσιμα κίνησης και στο ηλεκτρικό ρεύμα λίγο επηρεάζει το βαλάντιο του φτωχού, ο οποίος περιορίζει τις συνέπειες της ακρίβειας κυρίως εξοικονομώντας ενέργεια και μειώνοντας τη χρήση του αυτοκινήτου. Την ίδια μείωση αξιοποιούν και όσοι σπαταλούν αφειδώς ενέργεια, φωταγωγώντας τα μέγαρά τους και χρησιμοποιώντας τα πολυτελή οχήματά τους, ορισμένα από τα οποία, χάρη στην υβριδική τεχνολογία τους, εξοικονομούν καύσιμα.

Όσο για το πετρέλαιο θέρμανσης, από τη μείωση της τιμής του ωφελούνται κυρίως όσοι διαθέτουν κεντρικά συστήματα θέρμανσης στις ακριβές κατοικίες τους. Η εξοικονόμηση των 50–100 ευρώ σε κάθε ανεφοδιασμό της δεξαμενής τους αποτελεί ένα πρόσθετο όφελος για τα νοικοκυριά αυτά. Αντίθετα, τα χαμηλά κοινωνικά στρώματα, που δεν διαθέτουν κεντρική θέρμανση, δεν αποκομίζουν ανάλογο όφελος. Όσο για τους χαμηλοσυνταξιούχους, αναγκάζονται να κοιμούνται νωρίς, για να περιορίζουν την κατανάλωση υγραερίου στις θερμάστρες τους.

Πιστεύω ότι τα μέτρα στήριξης δεν είναι στοχευμένα. Η στήριξη δεν προσφέρεται κατά προτεραιότητα στις ευάλωτες ομάδες που την έχουν πραγματικά ανάγκη, αλλά οριζόντια, στο σύνολο του πληθυσμού. Κατά συνέπεια, μεγαλύτερο συνολικό όφελος μπορεί να αποκομίζουν οι έχοντες και κατέχοντες, οι οποίοι δεν έχουν ανάγκη οικονομικής στήριξης.

Το κράτος πρέπει να χρησιμοποιήσει τις υφιστάμενες βάσεις δεδομένων, ώστε να εντοπίσει τους πολίτες που έχουν πραγματική ανάγκη οικονομικής στήριξης. Σε αυτούς πρέπει να κατανείμει τα εκατομμύρια που διαθέτει για τη μείωση του Φ.Π.Α. σε τρόφιμα, καύσιμα και ηλεκτρισμό.

Ορισμένες από τις βάσεις δεδομένων που θα μπορούσε να αξιοποιήσει ή, όπου χρειάζεται, να δημιουργήσει είναι, κατά τη γνώμη μου, οι ακόλουθες:

(α) Τα στοιχεία των καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας που είναι ενταγμένοι στη διατίμηση 08 της ΑΗΚ. Πρόκειται για πολύτεκνους, άπορους, δικαιούχους του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος (Ε.Ε.Ε.) και άλλους πολίτες που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. (β) Τα στοιχεία των κατοίκων ορεινών περιοχών που λαμβάνουν επίδομα θέρμανσης. (γ) Τα στοιχεία των ενοικιαστών διαμερισμάτων και κατοικιών που χρησιμοποιούνται ως κύρια κατοικία. (δ) Τα στοιχεία των γονέων φοιτητών που λαμβάνουν επίδομα σπουδών.

Το ποσό που διαθέτει η κυβέρνηση για οικονομική στήριξη θα μπορούσε να κατανέμεται στις ομάδες αυτές μέσω ποσοστιαίας έκπτωσης στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος. Την έκπτωση θα εφαρμόζει η ΑΗΚ, ενώ το αντίστοιχο ποσό θα καταβάλλεται στην ΑΗΚ από την κυβέρνηση.

Έτσι, οι δυσπραγούσες οικογένειες θα αισθανθούν ουσιαστική μείωση των ενεργειακών τους εξόδων και θα μπορέσουν να διαθέσουν τα χρήματα που εξοικονομούν για την αγορά τροφίμων. Παράλληλα, οι χαμηλοσυνταξιούχοι θα μπορούν να αγοράζουν έναν επιπλέον κύλινδρο υγραερίου για τις θερμάστρες τους.

Πιστεύω ότι υπάρχουν τρόποι να καταρτιστούν και άλλοι κατάλογοι δικαιούχων οικονομικής στήριξης, με βάση συγκεκριμένα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια. Η πληροφορική καθιστά σήμερα πολύ ευκολότερη την επεξεργασία και τη διασταύρωση των σχετικών στοιχείων.

Έτσι, η οικονομική στήριξη θα είναι πραγματικά στοχευμένη και θα φτάνει σε εκείνους που την έχουν περισσότερο ανάγκη.