Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΌχι. Τα χειροκροτήματα δεν είναι αποδείξεις. Τι να κάνουμε; Ούτε η συγκίνηση ενός «προοδευτικού» φεστιβαλικού ακροατηρίου μετατρέπει μια καταγγελία σε γεγονός. Όσο κι αν κάποιοι θα το ήθελαν. Το χειροκρότημα επιβραβεύει ένα μήνυμα, ποτέ όμως δεν πιστοποιεί την αλήθεια του. Και ο κινηματογράφος, όσο καλοδουλεμένος κι αν είναι, δεν εξαιρείται από τους κανόνες της απόδειξης.
Το «NAZA» των Γιουβάλ Αβραάμ και Ράχελ Σορ, με 24 ανώνυμες μαρτυρίες ή «μαρτυρίες» για τον πόλεμο στη Γάζα, απαιτεί τον έλεγχο που πολλοί θαυμαστές του αντιμετωπίζουν περίπου ως συνενοχή. Δεν είναι. Είναι δημοσιογραφία.
Το πρόβλημα δεν είναι η προστασία των πηγών. Είναι η απουσία των όποιων ελέγξιμων αποδείξεων για κρίσιμες καταγγελίες που παρουσιάζονται ως διαπιστωμένα γεγονότα. Είκοσι τέσσερις άνθρωποι, που αφηγούνται διαφορετικά πράγματα, δεν αποτελούν 24 ανεξάρτητες επιβεβαιώσεις.
Πότε συνέβη το περιστατικό; Πού; Τι γνώριζε προσωπικά ο μάρτυρας; Ποιος έδωσε την εντολή; Χωρίς απαντήσεις, είναι η βεβαιότητα του μοντάζ, όχι είναι βεβαιότητα των γεγονότων. Ο ισχυρισμός δεν γίνεται απόδειξη επειδή απέκτησε μουσική, υπότιτλους και χειροκροτήματα.
Υπάρχουν και συγκεκριμένα προβλήματα. Δημοσιογράφοι εντόπισαν προσθήκες στους αγγλικούς υποτίτλους: μια αναφορά στον Αχμάντ και την οικογένειά του αποκτά τις λέξεις «θα πεθάνουν», που δεν λέγονται.
Όταν η μετάφραση λέει περισσότερα από τον μάρτυρα, δεν μιλάμε για λεπτομέρεια. Ο θεατής δικαιούται πιστή απόδοση, όχι ενισχυμένη κατηγορία. Αυτό είναι εξαπάτηση. Εάν τα ίδια είχαν συμβεί σε φιλοϊσραηλινό ντοκιμαντέρ, οι καταγγελίες για χειραγώγηση θα ήταν απολύτως δικαιολογημένες. Εδώ τι ακριβώς αλλάζει;
Ακόμη σοβαρότερη είναι η σύγχυση μεταξύ εκτίμησης πιθανών απωλειών, έγκρισης επίθεσης και πραγματικού απολογισμού. Η Σάριτ Ζεχάβι, που συμμετείχε στη δημιουργία στρατιωτικής μονάδας προειδοποίησης αμάχων, εξηγεί επώνυμα ότι η εκτίμηση κινδύνου μπορεί να οδηγήσει σε προειδοποίηση, αλλαγή πυρομαχικού ή ακύρωση. Δεν ισοδυναμεί με εντολή θανάτωσης.
Το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο απαγορεύει επιθέσεις όταν η αναμενόμενη βλάβη αμάχων είναι υπερβολική σε σχέση με το συγκεκριμένο και άμεσο στρατιωτικό πλεονέκτημα. Η ύπαρξη υπολογισμού δεν αποδεικνύει από μόνη της εγκληματικό σκοπό. Μετρά τι αποφασίστηκε και τι έγινε, όχι πόσο ανατριχιαστικός ακούγεται ένας στρατιωτικός όρος.
Και η καταγγελία περί έγκρισης πλήγματος με 500 αναμενόμενους νεκρούς αμάχους; Πού είναι η ημερομηνία, ο στόχος, το επιχειρησιακό έγγραφο, το αναγνωρίσιμο περιστατικό; Η ταινία δεν τα προσκομίζει.
Ο στρατός αρνείται την καταγγελία· ο Αβραάμ επικαλείται επιπλέον πηγές και αδημοσίευτες πληροφορίες. Γιατί αδημοσίευτες; Ας παρουσιαστούν για έλεγχο. Μέχρι τότε, η συγκεκριμένη κατηγορία παραμένει αναπόδεικτη. Το «έχουμε στοιχεία» δεν είναι στοιχείο. Το βάρος της απόδειξης ανήκει σε αυτόν που κατηγορεί, όχι σε εκείνον που αρνείται να πιστέψει.
Το ίδιο με την τεχνητή νοημοσύνη. Ο αξιωματικός πληροφοριών Γιαΐρ Μιρόν διαχωρίζει επώνυμα την υπόδειξη λογισμικού, την εξακρίβωση στόχου και την τελική απόφαση. Η εγγραφή σε βάση δεδομένων δεν είναι διαταγή βομβαρδισμού. Όποιος ισχυρίζεται ότι παρακάμφθηκαν έλεγχοι οφείλει να δείξει πώς, πότε και από ποιους.
Οι δημιουργοί, άλλωστε, δεν κρύβουν τη στράτευσή τους. Σε συνέντευξή τους στο +972 παρουσιάζουν την ταινία ως μέσο που θα δυσκολέψει την άρνηση εγκλημάτων τα οποία εκείνοι θεωρούν δεδομένα.
Δικαίωμά τους. Δεν τους χαρίζει ασυλία από την τεκμηρίωση. Η ισραηλινή τους ταυτότητα δεν αποτελεί πιστοποιητικό αλήθειας. Ούτε η πολιτική τους τοποθέτηση μπορεί να μετατρέψει το συμπέρασμα από ζητούμενο σε αφετηρία και την ταινία σε αδιαμφισβήτητη ετυμηγορία.
Ακόμη και το αυστραλιανό ABC, που υπερασπίστηκε την ταινία, επέκρινε την απουσία της απάντησης του στρατού.
Και υπάρχει ευθύνη πέρα από την αίθουσα. Ο αντισημιτισμός έχει εκτοξευθεί μετά την 7η Οκτωβρίου, με πολλούς νεκρούς. Το «εννοούμε μόνο τους Ισραηλινούς» δεν αθωώνει τη συλλογική ενοχοποίηση. Όταν ο Ισραηλινός γίνεται υποκατάστατο του Εβραίου, ο αντισημιτισμός αλλάζει λεξιλόγιο, όχι φύση. Και όσοι ενθαρρύνουν τη συλλογική ενοχοποίηση δεν απαλλάσσονται από τις συνέπειες επειδή δηλώνουν ότι υπερασπίζονται την ανθρωπότητα.
Ευθύνη έχουν και όσοι, στην Κύπρο επίσης, αναμεταδίδουν κατηγορίες ως ετυμηγορίες για να εμφανιστούν ως «προοδευτικοί» ανθρωπιστές και να μαζέψουν likes. Δεν χρειάζεται να αγιοποιήσεις έναν στρατό για να απαιτήσεις αποδείξεις. Χρειάζεται να μην παραδώσεις την κρίση σου στον όχλο.
Αν εκπρόσωπος του Ισραήλ απαιτούσε να τον πιστέψουμε με ανώνυμες μαρτυρίες και στοιχεία που δεν δείχνει, θα τον αποδομούσαμε. Γιατί λοιπόν χαρίζουμε στους δημιουργούς του ΝΑΖΑ αυτό που δεν χαρίζουμε σε κανέναν άλλον; Χωρίς αποδείξεις, ο ισχυρισμός παραμένει ισχυρισμός.
Η δε σκηνοθετημένη βεβαιότητα δεν είναι τεκμηρίωση. Είναι ένδειξη σκοπιμότητας.
Το «NAZA», πάντως, έχει προκαλέσει και κύμα έντονης αμφισβήτησης, όχι μόνο στο Ισραήλ αλλά και διεθνώς, με δημοσιογράφους, αναλυτές και ειδικούς να καταγγέλλουν σοβαρά προβλήματα τεκμηρίωσης, δημοσιογραφικής μεθοδολογίας και αξιοπιστίας των μαρτυριών.
Και δεν μιλάμε καν για τις πολιτικές αντιδράσεις: αμφισβητείται η ίδια η εγκυρότητα ενός κατηγορητηρίου που παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένη αλήθεια.
Υπάρχει και το “Naza: The Real Story”, η απάντηση. Δείτε το εδώ nazadocumentary.com – με κανονικές μαρτυρίες και οπτικό υλικό.
Όχι για να αντικαταστήσετε μια πίστη με κάποια άλλη, αλλά για να απαιτήσετε το αυτονόητο: αποδείξεις, όχι κατηγορίες μεταμφιεσμένες σε γεγονότα.
Η αλήθεια δεν ανακηρύσσεται από τα ακροατήρια των φεστιβάλ. Ούτε οι αναπόδεικτοι ισχυρισμοί μετατρέπονται σε γεγονότα επειδή όσοι τους πιστεύουν ήδη σηκώνονται όρθιοι και χειροκροτούν.
Κι όταν αυτά τα χειροκροτήματα μετατρέπονται σε συλλογική ενοχοποίηση, η απόσταση ανάμεσα στο NAZA και το NAZI γίνεται ανησυχητικά μικρή — είτε το αντιλαμβάνονται οι θαυμαστές του είτε όχι.