Το τεχνητό «χέρι» πάνω στο χειρόγραφο

Τον Μάρτιο του 2026, ο αμερικανικός εκδοτικός οίκος Hachette απέσυρε το μυθιστόρημα τρόμου «Shy Girl» της Μία Μπάλαρντ (Mia Ballard). Το βιβλίο είχε κυκλοφορήσει στη Βρετανία και είχε πουλήσει περίπου 1800 αντίτυπα, που στις μέρες μας θεωρείται ικανοποιητικός αριθμός, πριν διακοπεί η διάθεσή του.

Σύμφωνα με τους New York Times, ένα εργαλείο ανίχνευσης έκρινε ότι το κείμενο ήταν κατά 78% παραγόμενο από τεχνητή νοημοσύνη. Η συγγραφέας αρνήθηκε την κατηγορία, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

Λίγους μήνες αργότερα, οι λογοτεχνικοί πράκτορες του Τζέρι Φαλάντε (Jerry Falade) απέσυραν από την αγορά το αστυνομικό μυθιστόρημα «Call Me, I’ll Hide the Body», παρόλο που είχαν υποβάλει προσφορά άνω των δύο εκατομμυρίων δολαρίων για τα δικαιώματά του. Η αιτιολόγηση ήταν ακόμα πιο νεφελώδης από την περίπτωση της Ballard. Ο οίκος δεν μπορούσε να πιστοποιήσει ότι το μυθιστόρημα δεν παράχθηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Ο συγγραφέας το αρνείται και υποστηρίζει ότι οι μαύροι συγγραφείς υφίστανται εντονότερο έλεγχο.

Τον Σεπτέμβριο, το γαλλικό μυθιστόρημα «C’était ça ou mourir» (Ή αυτό ή ο θάνατος) του Τελισόν Ορελιέν (Thélyson Orélien) αποσύρθηκε από τη βραχεία λίστα του βραβείου Goncourt ύστερα από ανώνυμη καταγγελία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Τον Οκτώβριο, ο εκδοτικός του οίκος, Éditions du Boréal, ανακοίνωσε ότι εντοπίστηκαν ενδείξεις χρήσης τεχνητής νοημοσύνης στα μεταδεδομένα εγγράφων, διέκοψε τη συνεργασία και δήλωσε ότι δεν θα το επανατυπώσει. Ο συγγραφέας επιμένει ότι «ούτε μία πρόταση» δεν γράφτηκε από ΑΙ.

Το κοινό στοιχείο στις τρεις υποθέσεις δεν είναι η απόδειξη, αλλά η αμφιβολία. Τα προγράμματα ανίχνευσης δίνουν ποσοστά, όχι βεβαιότητες, και είναι γνωστό ότι παράγουν ψευδώς θετικά αποτελέσματα, ειδικά σε κείμενα μη αγγλόφωνων συγγραφέων. Την ίδια στιγμή, η ίδια η βιομηχανία δεν έχει καταλήξει σε κοινό πρωτόκολλο. Όπως δήλωσαν Καναδοί εκδότες στον τύπο τον Οκτώβριο, στηρίζονται κυρίως στην εμπιστοσύνη και σε μια δήλωση του συγγραφέα στο συμβόλαιο ότι το έργο δεν περιέχει υλικό από τεχνητή νοημοσύνη.

Μια μελέτη που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο και εξέτασε 14.419 αυτοεκδοθέντα έργα μυθοπλασίας στο Amazon διαπίστωσε ότι περίπου το 20% του δείγματος περιείχε «ουσιαστικό» ποσοστό κειμένου από τεχνητή νοημοσύνη, δηλαδή πάνω από 25%. Κανένα από αυτά τα βιβλία δεν δήλωνε τη χρήση, ως όφειλε κατά τους όρους χρήσης της Amazon. Τα κείμενα αυτά αντιστοιχούν σε μικρότερο μερίδιο πωλήσεων, αλλά καταλαμβάνουν ολοένα και περισσότερες θέσεις στις κορυφαίες κατατάξεις, πιέζοντας προς τα κάτω τα έσοδα ανά τίτλο για όλους.

Η κατηγορία με τις περισσότερες περιπτώσεις είναι τα παιδικά βιβλία, όπου η έρευνα εντόπισε πάνω από 500 τίτλους με ενδείξεις μερικής ή πλήρους παραγωγής από τεχνητή νοημοσύνη. Η Amazon απέσυρε 198 από αυτά.

Μήπως θα έπρεπε ο λογοτεχνικός κόσμος, αντί να κυνηγά μάγισσες, να αποδεχθεί τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στη λογοτεχνία; Η νομπελίστρια Όλγα Τοκάρτσουκ δήλωσε δημόσια ότι χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη κατά την ανάπτυξη των μυθιστορημάτων της. Η Γαλλία, αντί να απαγορεύσει, δημιούργησε βραβείο για βιβλία γραμμένα με τεχνητή νοημοσύνη. Και αναφορές από το εσωτερικό των μεγάλων οίκων δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη σε κείμενα οπισθοφύλλων και υλικό προώθησης, συχνά χωρίς ενημέρωση των συγγραφέων.

Για την ώρα, κανένα από τα βιβλία της διάσημης βραχείας λίστας του Booker 2026 δεν έχει κατηγορηθεί για χρήση τεχνητής νοημοσύνης. Η ζημιά, ωστόσο, δεν μετριέται μόνο σε αποσύρσεις τίτλων. Μετριέται στην καχυποψία που πλέον συνοδεύει κάθε νέο όνομα, κάθε ύφος που μοιάζει «πολύ καθαρό» για να είναι από ανθρώπινο χέρι. Η λογοτεχνία δεν αντιμετωπίζει μόνο το ερώτημα ποιος έγραψε ένα βιβλίο, αλλά και ποιος έχει το δικαίωμα να αμφισβητεί την πατρότητά του- και με ποια στοιχεία.

Ελεύθερα, 1.11.2026