Και να ήταν μόνο ο Αβέρωφ… Είμαστε στο 21ο ή 22ο πακέτο κυρώσεων και μόνο πληθωρισμός και οργή στους δρόμους είναι το αποτέλεσμα

Η πρόταση του Αβέρωφ Νεοφύτου για κατάργηση των ευρωπαϊκών ενεργειακών κυρώσεων κατά της Ρωσίας αντιμετωπίστηκε από πολλούς στην Κύπρο ως εάν να ήταν μια ουρανοκατέβατη, εξωφρενική ιδέα.

Δεν ήταν ουρανοκατέβατη και δεν ειπώθηκε πρώτη φορά. Είναι μία σκέψη που συζητείται πολύ καιρό στους κόλπους της ΕΕ, ακόμα και από στελέχη κυβερνήσεων. Πολύ περισσότερο από μεμονωμένες ή οργανωμένες βιομηχανίες, συνδέσμους παραγωγών και καταναλωτών, από οικονομικούς αναλυτές, ανεξάρτητους ή εργαζόμενους σε διεθνή ειδησεογραφικά πρακτορεία. Και από ένα σημαντικό μέρος της κοινής γνώμης σε χώρες της Ένωσης.

Όλοι αυτοί βλέπουν τη Ρωσία να μη γονατίζει οικονομικά, όπως και όσο πίστευαν πολλοί όταν πρωτοεπιβλήθηκαν οι «πρωτοφανείς κυρώσεις». Που από τότε αναβαθμίστηκαν μερικές φορές: Είμαστε στο 21ο ή 22ο πακέτο κυρώσεων, με τον πόλεμο να συνεχίζεται, τα ρωσικά καύσιμα να πωλούνται στα πέρατα της γης και μεγάλες ποσότητες από αυτά να εισάγονται στην ΕΕ ως επεξεργασμένα προϊόντα τρίτων χωρών και τις περισσότερες οικονομίες κρατών – μελών να έχουν πληθωρισμό (στην ενέργεια, τα τρόφιμα, τα βιομηχανικά προϊόντα και τις υπηρεσίες) πολύ πάνω από το 2% που θεωρεί αποδεκτό η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Και να έχουν επανέλθει σε τροχιά αύξησης τα επιτόκια.

Από την εισβολή στην Ουκρανία έως σήμερα μειώθηκαν δραματικά οι άμεσες (φανερές) εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων από τη Ρωσία στις αγορές μελών της ΕΕ. Οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μειώθηκαν περίπου κατά 75% στο τέλος του 2025 και του πετρελαίου 91%. Σύμφωνα με τη Eurostat, κατά το δεύτερο τρίμηνο του 2026 το ποσοστό του ρωσικού αργού πετρελαίου στις ευρωπαϊκές αγορές ήταν μόλις 1%, του φυσικού αερίου 10% και του ρωσικού LNG γύρω στο 17%.

Εννοείται πως μεγάλο μέρος αυτής της ενέργειας αντικαταστάθηκε με εισαγωγές από άλλες χώρες. Και το φθηνό αέριο μέσω αγωγών αντικαταστάθηκε κυρίως με υγροποιημένο αέριο από τις ΗΠΑ. Το 58% του LNG που εισήγαγε η ΕΕ το 2025 προήλθε από τις ΗΠΑ. Σε βαθμό που μέχρι και ο Επίτροπος Ενέργειας, Γιόργκενσεν, δήλωσε πως απεξαρτηθήκαμε από το ρωσικό αέριο αλλά είμαστε τώρα εξαρτημένοι από το αμερικανικό LNG. Πολύ πιο ακριβό καύσιμο, εννοείται.

Και δεν είναι μόνο το φυσικό αέριο. Όταν πριν 15-20 μέρες είπε ο Τραμπ πως του αρέσει η ιδέα απαγόρευσης των εξαγωγών αμερικανικού ντίζελ στην Ευρώπη και αλλού, την έπιασε σύγκρυο τη φοβερή μας Κομισιόν. Λίγες μέρες μετά, υπό το κράτος δημόσιων απειλών του Τραμπ, ανακοινώθηκε πως οι G7 και χώρες της ΕΕ θα αποδεσμεύσουν αποθέματα πετρελαίου, μπας και αποφευχθούν νέες αυξήσεις στα πρατήρια.

Είναι αληθές πως το νέο κύμα ενεργειακής κρίσης στην ΕΕ οφείλεται περισσότερο στις αναταράξεις που προκαλεί ο πόλεμος κατά του Ιράν και η διασάλευση της ναυσιπλοϊας από τα Στενά Ορμούζ. Όμως, οι τεταμένες σχέσεις ΕΕ – Ρωσίας και οι συνεχιζόμενες κυρώσεις εμποδίζουν τη διοχέτευση φθηνότερων ποσοτήτων ρωσικών καυσίμων στην Ένωση και κρατούν τις τιμές στα ύψη. Τροφοδοτούν τον πληθωρισμό και την αποβιομηχάνιση.

Είναι αλήθεια πως η Σλοβακία του Φίτσο και η Ουγγαρία του Ούρμπαν ήταν οι χώρες της ΕΕ που αντέδρασαν εντονότερα κατά της πολιτικής πλήρους απεξάρτησης από τη ρωσική ενέργεια. Και προσέφυγαν στο Δικαστήριο της ΕΕ κατά της απαγόρευσης εισαγωγών.

Κατά καιρούς, όμως, αντέδρασαν και άλλοι ηγέτες, όπως ο πρωθυπουργός του Βελγίου ντε Βέβερ και ο τότε (μέχρι το 2025) καγκελάριος της Αυστρίας. Πρόσφατα, κατατέθηκε στην αυστριακή Βουλή, από το κόμμα FPO, νομοσχέδιο για συνέχιση των εισαγωγών από Ρωσία, το οποίο απορρίφθηκε. Φωνές κατά του αποκλεισμού ρωσικών καυσίμων ακούστηκαν και εντός της κυβέρνησης Μελόνι, παρ’ ότι η ίδια δεν τις συμμερίζεται. Ακόμα και εντός των Γερμανών Χριστιανοδημοκρατών υπάρχουν πιέσεις για επάνοδο ρωσικών καυσίμων στην αγορά. Χωρίς άρση άλλων μέτρων κατά της Ρωσίας, ενόσω συνεχίζεται ο πόλεμος κατά της Ουκρανίας, εννοείται.

Ακόμα και ο Μητσοτάκης, τον Μάιο του ’22, όταν ερωτήθηκε από Αμερικανό δημοσιογράφο αν συμφωνεί με το ενδεχόμενο πλήρους εμπάργκο κατά του ρωσικού αερίου και πετρελαίου είπε «σε ό,τι αφορά το φυσικό αέριο, απλά δεν μπορεί να συμβεί. Θα είναι σαν να πυροβολούμε τα πόδια μας». Και πολύ πρόσφατα, τον Ιούλιο, η Ελλάδα έθεσε βέτο στο 21ο πακέτο ρωσικών κυρώσεων, ζητώντας εξαιρέσεις υπέρ ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών που μεταφέρουν ρωσικό LNG σε τρίτες χώρες. Και το ελληνικό αίτημα έγινε αποδεκτό. Και τον περασμένο Ιούνιο, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Ράντεβ ζήτησε και αυτός εξαιρέσεις από τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, για προστασία ενεργειακών υποδομών της χώρας του.

Ο Αβέρωφ δεν ζήτησε την άρση όλων των κυρώσεων. Μόνο των ενεργειακών. Όχι για να ξεπλυθούν οι ευθύνες της ρωσικής κυβέρνησης. Αλλά για να μην πληρώνουν πολύ ακριβά το τίμημα του πολέμου οι ευρωπαϊκές κοινωνίες. Να μην το συζητούμε καν;